{"id":1123,"date":"2011-09-16T17:01:09","date_gmt":"2011-09-16T17:01:09","guid":{"rendered":"http:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=1123"},"modified":"2015-03-15T15:45:06","modified_gmt":"2015-03-15T15:45:06","slug":"ny-stjornarskra-valdid-er-folksins","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=1123","title":{"rendered":"N\u00fd stj\u00f3rnarskr\u00e1: Valdi\u00f0 er f\u00f3lksins"},"content":{"rendered":"<p><em>[Birtist upphaflega \u00ed Fr\u00e9ttat\u00edmanum 16. september 2011]<\/em><\/p>\n<p>\u201eBrennt barn for\u00f0ast eldinn.\u201c \u00dea\u00f0 gera \u00dej\u00f3\u00f0verjar \u2013 af alr\u00e6mdu tilefni. \u00dev\u00ed settu \u00feeir eftir str\u00ed\u00f0 \u00e1 laggirnar stj\u00f3rnlagad\u00f3mst\u00f3la sem eiga a\u00f0 vaka yfir \u00fev\u00ed a\u00f0 valdi\u00a0s\u00e9 ekki misbeitt. Sl\u00edkir d\u00f3mst\u00f3lar eru \u00ed hverju \u201elandi\u201c (fylki) \u00de\u00fdskalands, en sambandsd\u00f3mst\u00f3ll d\u00e6mir um m\u00e1l sem snerta allt sambandsr\u00edki\u00f0 og \u00fe\u00f3 einkum um grundvallarr\u00e9ttindi almennings. \u00cd s\u00ed\u00f0ustu viku felldi \u00feessi alr\u00edkisd\u00f3mst\u00f3ll einn af s\u00ednum merkustu \u00farskur\u00f0um. Tilefni\u00f0 var umkv\u00f6rtun nokkurra borgara \u00feess efnis a\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnin \u00ed Berl\u00edn hef\u00f0i fari\u00f0 \u00fat fyrir valdm\u00f6rk s\u00edn \u00feegar h\u00fan hafi gengist \u00ed \u00e1byrg\u00f0ir vegna a\u00f0sto\u00f0ar vi\u00f0 Grikkland, \u00e1n \u00feess a\u00f0 hafa haft n\u00e6gilegt samr\u00e1\u00f0 vi\u00f0 sambands\u00feingi\u00f0. Ni\u00f0ursta\u00f0an var h\u00e1lfger\u00f0ur Sal\u00f3monsd\u00f3mur: \u201eL\u00e1tum gott heita en geri\u00f0 \u00feetta aldrei aftur \u00e1n g\u00f3\u00f0s samr\u00e1\u00f0s vi\u00f0 \u00feingi\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>H\u00e9r ver\u00f0ur sj\u00e1lf ni\u00f0ursta\u00f0an ekki krufin heldur fari\u00f0 yfir r\u00f6kin fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 kv\u00f6rtunin var metin d\u00f3mt\u00e6k. Kjarni \u00feeirra raka er s\u00e1 a\u00f0 allt vald komi fr\u00e1 f\u00f3lkinu sem kj\u00f3si s\u00e9r sambands\u00feing. F\u00e6rist vald fr\u00e1 \u00feinginu meir en g\u00f3\u00f0u h\u00f3fi gegnir og \u00feingi\u00f0 sni\u00f0gengi\u00f0 s\u00e9 veri\u00f0 a\u00f0 r\u00fdra vald hins upphaflega valdhafa, \u00fej\u00f3\u00f0arinnar. S\u00e9rhver borgari hafi \u00fev\u00ed heimild til \u00feess a\u00f0 vera \u00e1 var\u00f0bergi og kvarta til Stj\u00f3rnlagad\u00f3mst\u00f3lsins ef hann telur vald sinna kj\u00f6rnu fulltr\u00faa vera skert, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feannig s\u00e9 kosningar\u00e9tturinn vanvirtur.<\/p>\n<p><strong>L\u00e6rd\u00f3msr\u00edkir lagakr\u00f3kar<\/strong><\/p>\n<p>\u00dej\u00f3\u00f0verjar eru lagafl\u00e6kjumenn. \u00dev\u00ed er kjarni m\u00e1lsins s\u00e1 hva\u00f0a \u00e1kv\u00e6\u00f0is stj\u00f3rnarskr\u00e1rinnar d\u00f3mst\u00f3linn v\u00edsar til m\u00e1li s\u00ednu til stu\u00f0nings og er \u00feess vir\u00f0i a\u00f0 um \u00fea\u00f0 s\u00e9 fari\u00f0 nokkrum or\u00f0um. D\u00f3murinn byggir \u00farskur\u00f0 sinn \u00e1 tilv\u00edsun \u00ed \u00fea\u00f0 grundvallar\u00e1kv\u00e6\u00f0i a\u00f0 \u00feingmenn \u201eeru kosnir \u00ed almennum, beinum, frj\u00e1lsum og leynilegum kosningum \u00fear sem allir eru jafnir\u201c, \u00ed \u00e1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 um a\u00f0 \u201eallt r\u00edkisvald komi fr\u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0inni\u201c og a\u00f0 lokum \u00ed \u00fea\u00f0 \u00e1kv\u00e6\u00f0i a\u00f0 \u00feeim grundgildum sem felast \u00ed hinum greinunum tveimur megi ekki raska, ekki einu sinni me\u00f0 stj\u00f3rnarskr\u00e1rbreytingu.<\/p>\n<p>Sem sagt: Vald f\u00f3lksins er fri\u00f0helgt, \u00feess vegna ver\u00f0ur jafnframt a\u00f0 tryggja vald fulltr\u00faa \u00feess, \u00feingsins.<\/p>\n<p><strong>Hva\u00f0 kemur \u00feetta okkur vi\u00f0?<\/strong><\/p>\n<p>\u00deetta snertir vissulega umr\u00e6\u00f0uefni \u00feessara pistla, en \u00feeir fjalla um \u00fe\u00e1 n\u00fdju stj\u00f3rnarskr\u00e1 sem stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 leggur til. \u00cd fyrsta lagi er \u00fea\u00f0 til eftirbreytni a\u00f0 \u00dej\u00f3\u00f0verjar hafa s\u00e9rstaka d\u00f3mst\u00f3la til a\u00f0 verja stj\u00f3rnarskr\u00e1 s\u00edna. Vi\u00f0 \u00ed stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i fj\u00f6llu\u00f0um gaumg\u00e6filega um sl\u00edkt fyrirkomulag, en f\u00f3rum einfaldari lei\u00f0 sem l\u00fdst ver\u00f0ur s\u00ed\u00f0ar.<\/p>\n<p>A\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti \u00e1r\u00e9ttar hinn \u00fe\u00fdski \u00farskur\u00f0ur a\u00f0 allt vald komi fr\u00e1 f\u00f3lkinu sj\u00e1lfu. \u00dea\u00f0 var l\u00edka sko\u00f0un okkar \u00ed stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i. \u00deegar \u00ed 2. grein frumvarps stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s birtist \u00fea\u00f0 n\u00fdm\u00e6li a\u00f0 \u201eAl\u00feingi fer me\u00f0 l\u00f6ggjafarvaldi\u00f0 \u00ed umbo\u00f0i \u00fej\u00f3\u00f0arinnar\u201c, en \u00e1m\u00f3ta \u00e1kv\u00e6\u00f0i er ekki \u00ed gildandi stj\u00f3rnarskr\u00e1. \u00cd framhaldinu er kve\u00f0i\u00f0 \u00e1 um hina tvo vald\u00fe\u00e6ttina: \u201eForseti \u00cdslands, r\u00e1\u00f0herrar og r\u00edkisstj\u00f3rn og \u00f6nnur stj\u00f3rnv\u00f6ld fara me\u00f0 framkv\u00e6mdarvaldi\u00f0. H\u00e6stir\u00e9ttur \u00cdslands og a\u00f0rir d\u00f3mst\u00f3lar fara me\u00f0 d\u00f3msvaldi\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>H\u00e9r er \u00fea\u00f0 nj\u00f6rva\u00f0 ni\u00f0ur a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0in sj\u00e1lf er uppspretta alls r\u00edkisvalds, a\u00f0 allir a\u00f0rir valdhafar starfa \u00ed hennar umbo\u00f0i, beint e\u00f0a \u00f3beint. Vi\u00f0 \u00ed stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i, r\u00e6ddum hvort \u00feetta \u00e6tti a\u00f0 vera enn sk\u00fdrara og hafa svipa\u00f0an a\u00f0draganda og hj\u00e1 hinum \u00fe\u00fdsku, segja beinl\u00ednis a\u00f0\u201eallt r\u00edkisvald komi fr\u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0inni\u201c. \u00dea\u00f0 var\u00f0 ekki ofan\u00e1 enda vorum vi\u00f0 spars\u00f6m \u00e1 allt sem kalla m\u00e6tti \u201efagurgala\u201c; vildum hafa or\u00f0alagi\u00f0 sk\u00fdrt og sem minnst af \u00f3\u00fe\u00f6rfum endurtekningum. Ef til vill hef\u00f0i \u00feetta \u00fe\u00f3 \u00e1tt a\u00f0 vera a\u00f0 h\u00e6tti \u00dej\u00f3\u00f0verja. Vi\u00f0 erum a\u00f0 v\u00edsu ekki jafnbrennd og \u00feeir, en p\u00f3lit\u00edskir eldar geta blossa\u00f0 upp hvar sem er. Allur er varinn g\u00f3\u00f0ur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[Birtist upphaflega \u00ed Fr\u00e9ttat\u00edmanum 16. september 2011] \u201eBrennt barn for\u00f0ast eldinn.\u201c \u00dea\u00f0 gera \u00dej\u00f3\u00f0verjar \u2013 af alr\u00e6mdu tilefni. \u00dev\u00ed settu \u00feeir eftir str\u00ed\u00f0 \u00e1 laggirnar stj\u00f3rnlagad\u00f3mst\u00f3la sem eiga a\u00f0 vaka yfir \u00fev\u00ed a\u00f0 valdi\u00a0s\u00e9 ekki misbeitt. Sl\u00edkir d\u00f3mst\u00f3lar eru \u00ed hverju \u201elandi\u201c (fylki) \u00de\u00fdskalands, en sambandsd\u00f3mst\u00f3ll d\u00e6mir um m\u00e1l sem snerta allt sambandsr\u00edki\u00f0 og \u00fe\u00f3 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[29,54,53],"class_list":["post-1123","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eigin-vefsida","tag-frettatiminn","tag-stjornlagadomstoll","tag-tillogur-stjornlagarads"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1123","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1123"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1123\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2207,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1123\/revisions\/2207"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1123"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1123"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1123"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}