{"id":1167,"date":"2011-11-05T16:02:46","date_gmt":"2011-11-05T16:02:46","guid":{"rendered":"http:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=1167"},"modified":"2012-09-15T14:30:56","modified_gmt":"2012-09-15T14:30:56","slug":"ny-stjornarskra-var-stjornlagarad-oskeikult","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=1167","title":{"rendered":"N\u00fd stj\u00f3rnarskr\u00e1: Var stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 \u00f3skeikult?"},"content":{"rendered":"<p><em>[Birtist upphaflega \u00ed Fr\u00e9ttat\u00edmanum 4. n\u00f3vember 2011]<\/em><\/p>\n<p>Vitaskuld ekki. R\u00e1\u00f0i\u00f0 hef\u00f0i m\u00e1tt f\u00e1 meiri t\u00edma. Margt l\u00e1 \u00fe\u00f3 til grundvallar starfi r\u00e1\u00f0sins, svo sem fyrri stj\u00f3rnarskr\u00e1rnefndir, stj\u00f3rnlaganefnd til undirb\u00fanings \u00fej\u00f3\u00f0fundar og r\u00e1\u00f0ger\u00f0s stj\u00f3rnlaga\u00feings, svo og \u00fej\u00f3\u00f0fundurinn sj\u00e1lfur.<\/p>\n<p>Spurningin er ekki hvort till\u00f6gur stj\u00f3rnarskr\u00e1rnefndar s\u00e9u fullkomnar, heldur hvort \u00fe\u00e6r taki n\u00fagildandi stj\u00f3rnarskr\u00e1 fram. Jafnframt m\u00e1 spyrja hvort till\u00f6gur r\u00e1\u00f0sins megi enn b\u00e6ta. Svo er efalaust, en br\u00fdnt er a\u00f0 \u00fea\u00f0 gerist \u00fe\u00e1 me\u00f0 markvissum h\u00e6tti. Um framgangsm\u00e1tann skrifa\u00f0i \u00e9g pistillinn \u201eHva\u00f0 n\u00fa?\u201c 14. okt\u00f3ber s.l.<\/p>\n<p>Al\u00feingi hefur \u00feegar haft eina umr\u00e6\u00f0u um frumvarp r\u00e1\u00f0sins a\u00f0 n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1. \u00dear kom b\u00e6\u00f0i fram lof og last en \u00ed heild var umr\u00e6\u00f0an m\u00e1laefnaleg. N\u00fa hefst umfj\u00f6llun um till\u00f6gurnar \u00ed n\u00fdrri fastanefnd \u00feingsins, stj\u00f3rnskipunar- og eftirlitsnefnd. \u00dear munu m\u00e1lin efalaust ver\u00f0a krufin. L\u00edtum \u00e1 \u00fe\u00e1 gagnr\u00fdni sem fram kom \u00e1 \u00feingfundinum 6. okt\u00f3ber s.l.<\/p>\n<p><strong>Hva\u00f0 gagnr\u00fdna \u00feingmenn?<\/strong><\/p>\n<p>H\u00e9r ver\u00f0ur ekki hirt um gagnr\u00fdni \u00e1 a\u00f0dragandann, stj\u00f3rnlaga\u00feingskosninguna, \u00f3gildingu H\u00e6star\u00e9ttar e\u00f0a skipun \u00ed stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 heldur a\u00f0eins fjalla\u00f0 um efni\u00f0, frumvarp stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s a\u00f0 n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1.<\/p>\n<p>Fyrst m\u00e1 nefna atri\u00f0i almenns e\u00f0lis:<\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">\u00d3sk\u00fdr skil milli stj\u00f3rnarskr\u00e1r og laga<\/span>: Of v\u00ed\u00f0a s\u00e9 sagt a\u00f0 Al\u00feingi beri a\u00f0 \u00fatf\u00e6ra viss atri\u00f0i me\u00f0 l\u00f6gum. H\u00e9r er vandrata\u00f0ur me\u00f0alvegur. Hef\u00f0um vi\u00f0 nj\u00f6rva\u00f0 hlutina meira ni\u00f0ur \u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1r\u00e1kv\u00e6\u00f0um v\u00e6ri efalaust gagnr\u00fdnt a\u00f0 Al\u00feingi hef\u00f0i ekki n\u00e6gt svigr\u00fam til a\u00f0 \u00fatf\u00e6ra og laga a\u00f0 \u00fe\u00f6rfum hvers t\u00edma.<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">\u00d3skhyggja<\/span>: Sumt s\u00e9 \u00f3skhyggja sem ekki eigi erindi \u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1, einkum vissir \u00fe\u00e6ttir f\u00e9lagslegra r\u00e9ttinda. Vi\u00f0 teljum okkur vera a\u00f0 fylgja \u00feeirri stefnu um f\u00e9lagsleg r\u00e9ttindi sem m\u00f3tu\u00f0 var me\u00f0 stj\u00f3rnarskr\u00e1rbreytingum 1995 svo og \u00fer\u00f3un erlendis m.a. me\u00f0 v\u00edsan til \u00fdmissa al\u00fej\u00f3\u00f0asamninga sem \u00cdslendingar hafa undirgengist.<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">\u00d3lj\u00f3s \u00e1kv\u00e6\u00f0<\/span>i: Nokkur d\u00e6mi voru nefnd um \u00f3sk\u00fdrt or\u00f0alag e\u00f0a anna\u00f0 sem m\u00e6tti mist\u00falka. S\u00e9 svo er \u00fea\u00f0 mi\u00f0ur. F\u00e1tt vildum vi\u00f0 \u00ed stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i leggja meira kapp \u00e1 en hafa \u00e1kv\u00e6\u00f0in sk\u00fdr og \u00feannig a\u00f0 ekki ver\u00f0i \u00fat \u00far \u00feeim sn\u00fai\u00f0. Gott v\u00e6ri a\u00f0 fram k\u00e6mu uppbyggjandi \u00e1bendingar um b\u00e6ttan texta, ef \u00feess s\u00e9 \u00fe\u00f6rf.<\/li>\n<\/ul>\n<p>S\u00e9rt\u00e6kari gagnr\u00fdni var m.a. \u00feessi:<\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">Au\u00f0lindir \u00ed almannaeigu<\/span>: H\u00e9r togast \u00e1 \u00feau sj\u00f3narmi\u00f0 sem uppi hafa veri\u00f0 \u00ed marga \u00e1ratugi um au\u00f0lindirnar og gjaldt\u00f6ku fyrir afnot af \u00feeim, hvort sem \u00fea\u00f0 eru fiskimi\u00f0 e\u00f0a orkulindir. Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i\u00f0 t\u00f3k af skari\u00f0 \u00ed \u00feeim efnum; \u00ed takt vi\u00f0 \u00fea\u00f0 sem fram kom t.d. \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0fundinum.<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">Vald forseta<\/span>: Sumir \u00feingmenn segja vald forseta \u00cdslands \u00f3lj\u00f3st \u00ed till\u00f6gunum og vitna \u00fe\u00e1 til t\u00falkunar n\u00faverandi forseta. S\u00fa t\u00falkun er mj\u00f6g vafas\u00f6m. H\u00fan skiptir \u00fe\u00f3 ekki meginm\u00e1li heldur ver\u00f0ur a\u00f0 spyrja hvort \u00feau verkefni sem forsetinn f\u00e6r s\u00e9u r\u00e9tt valin og vel skilgreind, \u00f3h\u00e1\u00f0 \u00fev\u00ed hvort \u00feau eru meiri e\u00f0a minni en n\u00fa.<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">Skipun d\u00f3mara<\/span>: Spurt var hva\u00f0 erindi forseti \u00cdslands eigi a\u00f0 \u00fev\u00ed m\u00e1li. F\u00e1tt var jafn \u00edtarlega r\u00e6tt \u00ed r\u00e1\u00f0inu eins og a\u00f0fer\u00f0 vi\u00f0 val \u00e1 d\u00f3murum, enda tilefni \u00e6rin. Forsetinn f\u00e6r a\u00f0haldshlutverk \u00ed \u00feeim efnum, allt eins og r\u00e1\u00f0i\u00f0 vill sj\u00e1 hlutverk hans almennt.<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">Kosningareglur<\/span>: Eru sag\u00f0ar fl\u00f3knar og markmi\u00f0in \u00f3lj\u00f3s. \u00deessu hef \u00e9g svara\u00f0 \u00ed \u00feremur pistlum \u00ed \u00e1g\u00fast. Vitaskuld bera \u00e1kv\u00e6\u00f0in \u00feess merki a\u00f0 reynt var a\u00f0 samr\u00e6ma sem flest sj\u00f3narmi\u00f0. Me\u00f0vita\u00f0 var farinn me\u00f0alvegur milli \u00feess a\u00f0 fastsetja sumt, eins og jafnan atkv\u00e6\u00f0isr\u00e9tt og pers\u00f3nukj\u00f6r, og hins vegar \u00feess a\u00f0 halda h\u00e6filega miklu opnu fyrir l\u00f6ggjafann.<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">Vernd stofnana<\/span>: Gagnr\u00fdnd er a\u00f0 vissar stofnanir eigi a\u00f0 nj\u00f3ta s\u00e9rstakrar verndar. \u00cd lj\u00f3si reynslunnar taldi stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 a\u00f0 tryggja yr\u00f0i tilvist eftirlits- og uppl\u00fdsingastofnana gegn ge\u00f0\u00fe\u00f3tta stj\u00f3rnvalda. \u00datf\u00e6rsluna m\u00e1 vitaskuld gaumg\u00e6fa.<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">Sanngj\u00f6rn laun<\/span>: \u00c1kv\u00e6\u00f0i um r\u00e9tta til sanngjarnra launa eru s\u00f6g\u00f0 \u00f3lj\u00f3s \u00f3skhyggja. Fyrirmyndin er s\u00f3tt til al\u00fej\u00f3\u00f0asamning Sameinu\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0anna sem \u00cdsland hefur undirgengist.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Upptalningin er ekki t\u00e6mandi. \u00de\u00f3 er athyglisvert a\u00f0 einungis um fimmtungur lagagreina \u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1rdr\u00f6gunum voru tilefni gagnr\u00fdni vi\u00f0 \u00feessa fyrstu en l\u00f6ngu umr\u00e6\u00f0u \u00e1 Al\u00feingi.<\/p>\n<p>N\u00fa m\u00e1 ekki l\u00e1ta deigan s\u00edga. Koma ver\u00f0ur stj\u00f3rnarskr\u00e1rm\u00e1linu \u00ed h\u00f6fn. Fulltr\u00faar \u00ed stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i l\u00fdstu \u00fev\u00ed yfir \u00ed skilaskjali me\u00f0 frumvarpi s\u00ednu a\u00f0 \u00feeir v\u00e6ru f\u00fasir til a\u00f0 lj\u00e1 m\u00e1linu aftur li\u00f0.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[Birtist upphaflega \u00ed Fr\u00e9ttat\u00edmanum 4. n\u00f3vember 2011] Vitaskuld ekki. R\u00e1\u00f0i\u00f0 hef\u00f0i m\u00e1tt f\u00e1 meiri t\u00edma. Margt l\u00e1 \u00fe\u00f3 til grundvallar starfi r\u00e1\u00f0sins, svo sem fyrri stj\u00f3rnarskr\u00e1rnefndir, stj\u00f3rnlaganefnd til undirb\u00fanings \u00fej\u00f3\u00f0fundar og r\u00e1\u00f0ger\u00f0s stj\u00f3rnlaga\u00feings, svo og \u00fej\u00f3\u00f0fundurinn sj\u00e1lfur. Spurningin er ekki hvort till\u00f6gur stj\u00f3rnarskr\u00e1rnefndar s\u00e9u fullkomnar, heldur hvort \u00fe\u00e6r taki n\u00fagildandi stj\u00f3rnarskr\u00e1 fram. Jafnframt m\u00e1 spyrja [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[29,53],"class_list":["post-1167","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eigin-vefsida","tag-frettatiminn","tag-tillogur-stjornlagarads"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1167","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1167"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1167\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1591,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1167\/revisions\/1591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1167"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1167"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1167"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}