{"id":1272,"date":"2011-11-27T08:08:30","date_gmt":"2011-11-27T08:08:30","guid":{"rendered":"http:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=1272"},"modified":"2011-11-27T09:42:11","modified_gmt":"2011-11-27T09:42:11","slug":"rett-og-rangt-um-kosningakerfi-stjornlagarads","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=1272","title":{"rendered":"R\u00e9tt og rangt um kosningakerfi Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s"},"content":{"rendered":"<p><em>[Pistill \u00feessi birtist \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu 9. \u00e1g\u00fast 2011]<\/em><\/p>\n<p>Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 hefur skila\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0 og \u00feingi heildartilll\u00f6gum a\u00f0 n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1. N\u00fa \u00fearf a\u00f0 hefjast uppl\u00fdst og v\u00f6ndu\u00f0 umr\u00e6\u00f0a um till\u00f6gurnar. Fj\u00f6lmi\u00f0lar hafa \u00fear \u00e1byrg\u00f0armiklu hlutverki a\u00f0 gegna. \u00dart\u00f6luraddir mega ekki einar heyrast.<\/p>\n<p>Haukur Arn\u00fe\u00f3rsson, stj\u00f3rns\u00fdslufr\u00e6\u00f0ingur, hefur haft uppi h\u00f6r\u00f0 or\u00f0 um fyrirkomulag um kosningar til Al\u00feingis \u00ed till\u00f6gum Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s, m.a. \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu. H\u00e9r ver\u00f0ur \u00fe\u00f3 m\u00e1lflutningur Hauks \u00ed fr\u00e9ttum \u00e1 St\u00f6\u00f0 2 hinn 6. \u00e1g\u00fast undir fyrirs\u00f6gninni \u201ePers\u00f3nukj\u00f6r \u00e1n kj\u00f6rd\u00e6ma marklaust\u201c einkum ger\u00f0ur a\u00f0 umtalsefni.<\/p>\n<p><strong>Flokkar og f\u00f3lki\u00f0<\/strong><\/p>\n<p>M\u00f6guleikar kj\u00f3senda til a\u00f0 velja s\u00e9r \u00feingmenn f\u00f3ru s\u00edminnkandi alla s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld. Kj\u00f3sendur standa n\u00fa a\u00f0eins frammi fyrir pakkalausnum \u00ed formi fyrirskrifa\u00f0ra lista. \u00cd Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i kom strax upp vilji til a\u00f0 leggja til pers\u00f3nukj\u00f6r \u00fear sem kj\u00f3sendur r\u00e9\u00f0u sem mestu um \u00fea\u00f0 hverjir veldust til \u00feingsetu. M\u00f6rg okkar skynju\u00f0um sterkan vilja me\u00f0al f\u00f3lks \u00ed \u00feessa veru, m.a. \u00e1 \u00dej\u00f3\u00f0fundinum 2010, og velflestir fulltr\u00faar \u00ed r\u00e1\u00f0inu h\u00f6f\u00f0u pers\u00f3nukj\u00f6r eitt meginmarkmi\u00f0a sinna vi\u00f0 frambo\u00f0 til stj\u00f3rnlag\u00feings.<\/p>\n<p>Fullyrt er a\u00f0 me\u00f0 pers\u00f3nukj\u00f6ri s\u00e9 veri\u00f0 a\u00f0 grafa undan flokkunum. Ekki ver\u00f0ur \u00fe\u00f3 anna\u00f0 s\u00e9\u00f0 en a\u00f0 flokkar s\u00e9u sprelllifandi \u00ed \u00feeim grannl\u00f6ndum okkar \u00fear sem alfari\u00f0 eru kosnir einstaklingar en ekki flokkar, en \u00fea\u00f0 er \u00ed Finnlandi og \u00cdrlandi. \u00a0Flokkar nj\u00f3ta ekki vins\u00e6lda um \u00feessar mundir. G\u00e6ti ors\u00f6kin m.a. veri\u00f0 s\u00fa a\u00f0 f\u00f3lki finnist \u00fea\u00f0 vanvirt me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00e1 a\u00f0eins a\u00f0 kj\u00f3sa fyrirskrifa\u00f0a lista \u00ed heilu lagi en geti n\u00e6r engu r\u00e1\u00f0i\u00f0 um hverjir veljast \u00e1 \u00feing?<\/p>\n<p>Skipun \u00feingmanna \u00ed samst\u00e6\u00f0a h\u00f3pa, flokka, er a\u00f0 flestra d\u00f3mi gagnleg, jafnvel nau\u00f0synleg. En \u00fe\u00f3 t\u00f3kst okkur \u00ed Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i pr\u00fd\u00f0ilega a\u00f0 n\u00e1 saman \u00e1n \u00feess a\u00f0 skipa okkur \u00ed fylkingar.<\/p>\n<p><strong>\u00d3b\u00e6rilegur st\u00f6\u00f0ugleiki<\/strong><\/p>\n<p>Af fyrrgreindu sj\u00f3nvarpsvi\u00f0tali og bla\u00f0agreinum \u00a0Hauks m\u00e1 \u00e6tla a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 h\u00e6ttulegt a\u00f0 kj\u00f3sendur geti vali\u00f0 s\u00e9r \u00feingmannsefni \u00fevert \u00e1 flokka. Fyrst er \u00fev\u00ed til a\u00f0 svara a\u00f0 \u00ed till\u00f6gum Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s er \u00feess ekki krafist a\u00f0 kj\u00f3sendur hafi svo miki\u00f0 valfrelsi. Al\u00feingi er heimila\u00f0 a\u00f0 takmarka val kj\u00f3senda vi\u00f0 menn \u00far sama flokki.<\/p>\n<p>En segjum svo a\u00f0 kosningal\u00f6g leyfi val \u00fevert \u00e1 flokka og a\u00f0 kj\u00f3sandi velji s\u00e9r \u00ferj\u00e1 frambj\u00f3\u00f0endur, tvo \u00far flokki A en einn \u00far flokki B. Atkv\u00e6\u00f0i hans skiptist \u00fe\u00e1 \u00ed sama hlutfalli milli \u00feessara tveggja flokka. N\u00fa ver\u00f0ur kj\u00f3sandinn fyrir vonbrig\u00f0um me\u00f0 a\u00f0alflokk sinn, flokk A, og hefnir s\u00edn \u00ed n\u00e6stu kosningum me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 hafa endaskipti \u00e1 atkv\u00e6\u00f0inu, velur a\u00f0eins einn \u00far A-flokki en tvo \u00far B-flokki. Haukur segir \u00fe\u00e1 illt \u00ed efni \u00fear sem a\u00f0eins f\u00e6rist \u00feri\u00f0jungur \u00far atkv\u00e6\u00f0i kj\u00f3sandans \u00e1 milli flokka. Ef kj\u00f3sandanum hef\u00f0i ekki veri\u00f0 leyft a\u00f0 skipta atkv\u00e6\u00f0inu hef\u00f0i hann \u00ed fyrri kosningunni kosi\u00f0 A-flokkinn alfari\u00f0 og s\u00ed\u00f0an or\u00f0i\u00f0 gramur og kosi\u00f0 B-flokkinn, aftur me\u00f0 heilu atkv\u00e6\u00f0i. \u00deannig dragi pers\u00f3nukj\u00f6r \u00far fylgissveiflum.<\/p>\n<p>R\u00f6k finnast ekki, a\u00f0eins hugard\u00e6mi af \u00feessu tagi. \u00dea\u00f0 er au\u00f0velt a\u00f0 b\u00faa til d\u00e6mi \u00ed \u00f6ndver\u00f0a \u00e1tt svo og reiknid\u00e6mi sem s\u00fdna \u00fdmist minni e\u00f0a meiri sveiflur.<\/p>\n<p><strong>Er kosningar\u00e9ttur kvenna \u00f3gn?<\/strong><\/p>\n<p>Kj\u00f3sendum \u00ed \u00feingkosningum st\u00f3rfj\u00f6lga\u00f0i \u00e1rabilinu 1915-20 a\u00f0 mestu vegna \u00feess a\u00f0 konur fengu kosningarr\u00e9tt. S\u00e9rfr\u00e6\u00f0ihaukar \u00feess t\u00edma hef\u00f0u \u00f6rugglega vara\u00f0 vi\u00f0 og sagt \u00fea\u00f0 st\u00f3rh\u00e6ttulegt. Me\u00f0 r\u00edflega tv\u00f6f\u00f6ldun \u00e1 t\u00f6lu kj\u00f3senda v\u00e6ri vi\u00f0b\u00fai\u00f0 a\u00f0 dr\u00e6gi \u00far fylgissveiflum. \u00c1\u00f0ur hef\u00f0i h\u00fasb\u00f3ndinn \u00e1 heimilinu \u00fdmist kosi\u00f0 A- e\u00f0a B-flokk og \u00fear me\u00f0 sveifla\u00f0 fylgi flokkana tveggja til og fr\u00e1. N\u00fa g\u00e6ti svo fari\u00f0 a\u00f0 eiginkonan v\u00e6ri \u00e1vallt annarrar sko\u00f0unar en hann og hringli\u00f0 \u00ed vinnuhj\u00faunum, sem fengju n\u00fa a\u00f0 kj\u00f3sa \u00ed fyrsta sinn, b\u00e6tti ekki \u00far sk\u00e1k. St\u00f6\u00f0ugleikinn yr\u00f0i \u00f3b\u00e6rilegur, aukinn kosningar\u00e9ttur v\u00e6ri \u00fev\u00ed h\u00e6ttulegur \u00feingr\u00e6\u00f0inu.<\/p>\n<p><strong>Er jafn kosningar\u00e9ttur mannr\u00e9ttindabrot?<\/strong><\/p>\n<p>Haft er eftir Hauki \u00ed sj\u00f3nvarpsvi\u00f0talinu a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 mannr\u00e9ttindabrot a\u00f0 fella ni\u00f0ur kj\u00f6rd\u00e6min, s\u00e9rstaklega ef um lei\u00f0 er vi\u00f0haft pers\u00f3nukj\u00f6r. Vera m\u00e1 a\u00f0 spyrjandinn hafi klippt vi\u00f0tali\u00f0 sundur og saman e\u00f0a misskili\u00f0 or\u00f0 Hauks, en \u00fea\u00f0 sem haft er eftir honum \u00ed beinum og \u00f3beinum or\u00f0um ver\u00f0ur vart \u00e1 annan veg skili\u00f0 en \u00feann a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 brot \u00e1 r\u00e9tti f\u00f3lks a\u00f0 jafna kosningar\u00e9ttinn hvort sem \u00fea\u00f0 er gert me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 gera landi\u00f0 a\u00f0 einu kj\u00f6rd\u00e6mi e\u00f0a \u00e1 annan veg.<\/p>\n<p>Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 krefst ekki afn\u00e1ms kj\u00f6rd\u00e6ma. \u00c1 hinn b\u00f3ginn er \u00fea\u00f0 \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0 krafa Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s a\u00f0 \u201eatkv\u00e6\u00f0i kj\u00f3senda alls sta\u00f0ar \u00e1 landinu veg[i] jafnt\u201c eins og segir \u00ed frumvarpi r\u00e1\u00f0sins. Kj\u00f3sandi \u00e1 ekki a\u00f0 f\u00e1 helmingi meiri r\u00e9tt vi\u00f0 \u00fea\u00f0 eitt a\u00f0 breg\u00f0a b\u00fai og flytja fr\u00e1 \u00f6\u00f0rum munna Hvalfjar\u00f0arganga til hins eins og n\u00fa er. Haukur vir\u00f0ist r\u00e9ttl\u00e6ta sl\u00edka mismunun me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 laun \u00e1 landsbygg\u00f0inni s\u00e9u helmingi h\u00e6rri en \u00e1 h\u00f6fu\u00f0borgarsv\u00e6\u00f0inu. Forsenduna um launamuninn ver\u00f0ur a\u00f0 draga mj\u00f6g \u00ed efa, en \u00fe\u00f3 svo h\u00fan v\u00e6ri r\u00e9tt eru r\u00f6kin \u00f3t\u00e6k. Mannr\u00e9ttindi, eins og kosningar\u00e9ttur, mega hvorki r\u00e1\u00f0ast af launum n\u00e9 au\u00f0i.<\/p>\n<p><em>\u00deorkell Helgason, sat \u00ed stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i<\/em><\/p>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[Pistill \u00feessi birtist \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu 9. \u00e1g\u00fast 2011] Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 hefur skila\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0 og \u00feingi heildartilll\u00f6gum a\u00f0 n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1. N\u00fa \u00fearf a\u00f0 hefjast uppl\u00fdst og v\u00f6ndu\u00f0 umr\u00e6\u00f0a um till\u00f6gurnar. Fj\u00f6lmi\u00f0lar hafa \u00fear \u00e1byrg\u00f0armiklu hlutverki a\u00f0 gegna. \u00dart\u00f6luraddir mega ekki einar heyrast. Haukur Arn\u00fe\u00f3rsson, stj\u00f3rns\u00fdslufr\u00e6\u00f0ingur, hefur haft uppi h\u00f6r\u00f0 or\u00f0 um fyrirkomulag um kosningar til Al\u00feingis \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[28,25,53],"class_list":["post-1272","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eigin-vefsida","tag-frettabladid","tag-personukjor","tag-tillogur-stjornlagarads"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1272","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1272"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1272\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1274,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1272\/revisions\/1274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1272"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1272"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1272"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}