{"id":1411,"date":"2012-04-25T09:31:17","date_gmt":"2012-04-25T09:31:17","guid":{"rendered":"http:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=1411"},"modified":"2015-11-20T13:18:07","modified_gmt":"2015-11-20T13:18:07","slug":"thjodin-sjai-um-lokahnykkinn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=1411","title":{"rendered":"\u00dej\u00f3\u00f0in sj\u00e1i um lokahnykkinn"},"content":{"rendered":"<p><em>[Grein \u00feessi er \u00edtarlegri ger\u00f0 pistils sem ber heiti\u00f0 &#8222;Framhald stj\u00f3rnarskr\u00e1rm\u00e1lsins II&#8220;]<\/em><\/p>\n<p>\u00cd fyrri pistli hef \u00e9g fjalla\u00f0 um hvernig \u00feoka m\u00e6tti stj\u00f3rnarskr\u00e1rm\u00e1linu \u00e1fram me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 kalla saman \u00fej\u00f3\u00f0fund til a\u00f0 tj\u00e1 sig me\u00f0 afgerandi h\u00e6tti um \u00e1litam\u00e1lin.<\/p>\n<p>H\u00e9r ver\u00f0ur \u00fer\u00e1\u00f0urinn tekinn upp \u00fear sem \u00feessum \u00fej\u00f3\u00f0fundi er loki\u00f0.<\/p>\n<p><strong>\u00darvinnsla<\/strong><\/p>\n<p>A\u00f0 fenginni ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0fundarins, t.d. \u00ed okt\u00f3ber, yr\u00f0i Al\u00feingi, og einkum stj\u00f3rns\u00fdslu- og eftirlitsnefnd \u00feess, a\u00f0 bretta upp ermarnar og ganga fr\u00e1 frumvarpi a\u00f0 n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1 bygg\u00f0u \u00e1 till\u00f6gum stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s en a\u00f0 teknu tilliti ni\u00f0ursta\u00f0na n\u00fdja \u00fej\u00f3\u00f0fundarins. T\u00edmin er naumur, ekki s\u00edst \u00ed lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu m\u00e1nu\u00f0um fyrir \u00feingkosningar vill hugur \u00feingmanna sn\u00faast um margt anna\u00f0 en uppbyggilega m\u00e1lavinnu.<\/p>\n<p>\u00cd lj\u00f3si upphaflegra \u00e1forma um a\u00f0 stj\u00f3rnlaga\u00feing skyldi starfa \u00ed hrinum me\u00f0 samr\u00e1\u00f0i vi\u00f0 Al\u00feingi \u00e1 milli, tel \u00e9g viturlegt a\u00f0 stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 vinni me\u00f0 \u00feingnefndinni a\u00f0 lokafr\u00e1gangi stj\u00f3rnarskr\u00e1rfrumvarpsins. \u00deetta er ekki sagt af vanvir\u00f0u vi\u00f0 \u00feingi\u00f0, heldur af umhyggju fyrir m\u00e1lefninu. \u00dea\u00f0 yr\u00f0i a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u \u00feingnefndin sem b\u00e6ri loka\u00e1byrg\u00f0 \u00e1 frumvarpinu og leg\u00f0i \u00fea\u00f0 fram fyrir \u00feingheim allan, sem s\u00ed\u00f0an fer einn me\u00f0 m\u00e1li\u00f0.<\/p>\n<p><strong>Sta\u00f0festing \u00fej\u00f3\u00f0arinnar<\/strong><\/p>\n<p>\u00cd frumvarpi stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s er gert r\u00e1\u00f0 fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 framvegis ver\u00f0i stj\u00f3rnarskr\u00e1rbreytingar a\u00f0 hlj\u00f3ta sta\u00f0festingu \u00fej\u00f3\u00f0arinnar. Sama hafa fyrri stj\u00f3rnlaganefndir lagt til. Flestir, ef ekki allir, vilja a\u00f0 eins ver\u00f0i fari\u00f0 me\u00f0 stj\u00f3rnarskr\u00e1rumb\u00e6tur n\u00fa, a\u00f0 \u00fe\u00e6r hlj\u00f3ti bindandi sta\u00f0festingu \u00fej\u00f3\u00f0arinnar.<\/p>\n<p>\u00c1kv\u00e6\u00f0in \u00ed gildandi stj\u00f3rnarskr\u00e1 (79. gr.) eru \u00feannig a\u00f0 sam\u00feykki Al\u00feingi <em>\u201etill\u00f6gu\u201c<\/em> um breytingu \u00e1 stj\u00f3rnarskr\u00e1, eins og \u00fea\u00f0 er or\u00f0a\u00f0, skuli \u00feing rofi\u00f0 og <em>\u201estofna til almennra kosninga\u201c<\/em>. Fyrsta m\u00e1l n\u00fds \u00feings er a\u00f0 sta\u00f0festa <em>\u201e\u00e1lyktunina \u00f3breytta\u201c <\/em>\u2013 n\u00fa e\u00f0a hafna henni s\u00e9 s\u00e1 g\u00e1llinn \u00e1 \u00feinginu. En n\u00fdja \u00feingi\u00f0 m\u00e1 engu breyta.<\/p>\n<p>Hugsunin \u00e1 bak vi\u00f0 \u00feetta mun vera s\u00fa a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0in kj\u00f3si til n\u00fds \u00feings eftir \u00fev\u00ed hvort henni l\u00edkar hin r\u00e1\u00f0ger\u00f0a stj\u00f3rnarskr\u00e1rbreyting e\u00f0a ekki. Vitaskuld sn\u00faast \u00feingkosningar um flest anna\u00f0 en \u00fea\u00f0. A\u00f0eins einu sinni, a.m.k. \u00e1 l\u00fd\u00f0veldist\u00edmanum, m\u00e1 me\u00f0 nokkrum sanni segja a\u00f0 \u00feingkosningar hafi veri\u00f0 haldnar um stj\u00f3rnarskr\u00e1rbreytingu s\u00e9rstaklega. \u00dea\u00f0 var vori\u00f0 1959 \u00feegar fyrir l\u00e1 stj\u00f3rnarskr\u00e1rbreyting sem umbylti kj\u00f6rd\u00e6ma- og kosningaskipaninni. Fyrir vorkosningarnar l\u00e1 fyrir s\u00e1 vilji \u00feriggja af st\u00e6rstu flokkunum fj\u00f3rum a\u00f0 kosi\u00f0 yr\u00f0i strax aftur \u2013 til a\u00f0 \u00feeir g\u00e6tu uppskori\u00f0 \u00e1vinning af breyttri skipan! Svo var gert um hausti\u00f0. \u00deetta veitti kj\u00f3sendum t\u00e6kif\u00e6ri \u00ed a\u00f0 tj\u00e1 sig um stj\u00f3rnarskr\u00e1rbreytinguna eina s\u00e9r \u00ed fyrri \u00feingkosningunum.<\/p>\n<p><strong>Hvernig?<\/strong><\/p>\n<p>En hvernig m\u00e1 l\u00e1ta \u00fej\u00f3\u00f0ina f\u00e1 v\u00f6ldin n\u00fa? Fyrirmynd m\u00e1 s\u00e6kja \u00ed l\u00fd\u00f0veldisstj\u00f3rnarkr\u00e1na 1944. H\u00fan f\u00f3r \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0i, enda var svo fyrir m\u00e6lt \u00ed fyrri stj\u00f3rnarkr\u00e1rbreytingu. A\u00f0st\u00e6\u00f0ur eru \u00fev\u00ed ekki eins. Engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur m\u00e6tti n\u00fdta s\u00f6mu hugsun og b\u00e6ta vi\u00f0 skilyr\u00f0i \u00ed 114. gr. frumvarps stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s. Vi\u00f0b\u00f3tin, sem h\u00e9r er feitletru\u00f0, er s\u00f3tt n\u00e6r or\u00f0r\u00e9tt \u00ed l\u00fd\u00f0veldisstj\u00f3rnarkr\u00e1na (sbr. \u00fe\u00f3 s\u00ed\u00f0ar):<\/p>\n<ul>\n<li><em>Stj\u00f3rnarskipunarl\u00f6g \u00feessi \u00f6\u00f0last gildi \u00feegar Al\u00feingi hefur sam\u00feykkt \u00feau \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00e1kv\u00e6\u00f0i stj\u00f3rnarskipunarlaga nr. 33 fr\u00e1 17. j\u00fan\u00ed 1944 me\u00f0 \u00e1or\u00f0num breytingum <strong>enda hafi meiri hluti allra kosningab\u00e6rra manna \u00ed landinu me\u00f0 leynilegri atkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu sam\u00feykkt \u00e1lyktun Al\u00feingis \u00fear a\u00f0 l\u00fatandi.<\/strong><\/em><\/li>\n<li><em>Vi\u00f0 gildist\u00f6ku stj\u00f3rnarskipunarlaga \u00feessara falla \u00far gildi stj\u00f3rnarskipunarl\u00f6g nr. 33 fr\u00e1 17. j\u00fan\u00ed 1944 me\u00f0 \u00e1or\u00f0num breytingum.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00dea\u00f0 m\u00e1 skj\u00f3ta \u00fev\u00ed inn \u00ed a\u00f0 betur f\u00e6ri \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 kalla \u00feetta <em>\u201e\u00e1kv\u00e6\u00f0i um stundarsakir\u201c<\/em> fremur en hafa \u00fea\u00f0 almenna stj\u00f3rnarsskr\u00e1rgrein, 114. gr. \u00cd gildandi stj\u00f3rnarskr\u00e1 er hli\u00f0st\u00e6\u00f0a \u00e1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 \u00ed 81. gr., en \u00ed prentu\u00f0um \u00fatg\u00e1fum stj\u00f3rnarskr\u00e1rinnar er \u00feeirri grein i\u00f0ulega sleppt, enda haf\u00f0i h\u00fan a\u00f0eins notagildi \u00e1 \u00e1rinu 1944.<\/p>\n<p>Ofangreind hugmynd kom a\u00f0 mestu fram \u00ed d\u00e6mum stj\u00f3rnlaganefndar um n\u00fdja stj\u00f3rnarskr\u00e1 sem Bj\u00f6rg Thorarensen pr\u00f3fessor hefur rifja\u00f0 upp \u00ed <a href=\"http:\/\/www.althingi.is\/pdf\/umsogn.php4?lthing=140&amp;malnr=636&amp;dbnr=1641&amp;nefnd=se\">minnisbla\u00f0i<\/a> til \u00feingnefndarinnar 26. mars s.l.<\/p>\n<p><strong>Hven\u00e6r?<\/strong><\/p>\n<p>Umr\u00e6dd \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0sla um lokatill\u00f6gu a\u00f0 n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1 g\u00e6ti fari\u00f0 fram strax eftir \u00feingi\u00f0 hefur sam\u00feykkt \u00fea\u00f0 \u00ed fyrra sinni\u00f0, enda m\u00e1 engu breyta eftir \u00fea\u00f0. Til \u00feess a\u00f0 svo megi ver\u00f0a er \u00ed till\u00f6gu minni v\u00edsvitandi nota\u00f0 or\u00f0alagi\u00f0 \u201e<em>\u00e1lyktun Al\u00feingis \u00fear a\u00f0 l\u00fatandi\u201c<\/em> \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 \u00ed l\u00fd\u00f0veldisstj\u00f3rnarskr\u00e1nni er a\u00f0eins tala\u00f0 um <em>\u201e\u00feau\u201c<\/em>, \u00fe.e.a.s. <em>\u201estj\u00f3rnskipunarl\u00f6gin\u201c<\/em> enda gat \u00fea\u00f0 \u00e1tt vi\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00ed lj\u00f3si \u00feess sem fyrr segir. A\u00f0 m\u00ednu mati v\u00e6ri or\u00f0lagi\u00f0 sem h\u00e9r er lagt til tryggara n\u00fa \u00fear sem <em>\u201e\u00e1lyktunin\u201c<\/em> ver\u00f0ur ekki a\u00f0 stj\u00f3rnskipunarl\u00f6gum fyrr en Al\u00feingi hefur \u00ed seinna skipti\u00f0 sam\u00feykkt hana. En \u00feetta \u00feyrftu stj\u00f3rnskipunarfr\u00e6\u00f0ingar a\u00f0 grannsko\u00f0a.<\/p>\n<p>\u00c6skilegast v\u00e6ri a\u00f0 atkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slan f\u00e6ri fram fyrir kosningarnar sem eiga a\u00f0 vera \u00e1 undan seinni sam\u00feykkt \u00feingsins, v\u00e6ntanlega vori\u00f0 2013. \u00dear me\u00f0 g\u00e6tu sj\u00e1lfar \u00feingkosningarnar sn\u00faist um hin p\u00f3lit\u00edsku m\u00e1lefni, \u00e1n \u00feess a\u00f0 stj\u00f3rnarskr\u00e1rm\u00e1li\u00f0 \u00feurfi a\u00f0 trufla \u00fe\u00e6r. Felli \u00fej\u00f3\u00f0in stj\u00f3rnarskr\u00e1na er \u00fea\u00f0 sj\u00e1lfgert a\u00f0 \u00feingkosningarnar geta fari\u00f0 \u00f3hindra\u00f0 fram. Sam\u00feykki \u00fej\u00f3\u00f0in n\u00fdja stj\u00f3rnarskr\u00e1 ver\u00f0ur a\u00f0 \u00e6tla a\u00f0 n\u00fdtt \u00feing myndi ekki taka upp \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 fella hana. \u00cd b\u00e1\u00f0um tilvikum \u00e6tti \u00fev\u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1in og kosningar til Al\u00feingis a\u00f0 geta veri\u00f0 n\u00e6sta a\u00f0skilin m\u00e1l. \u00c1 hinn b\u00f3ginn kann a\u00f0 vera h\u00e6pi\u00f0 a\u00f0 upp n\u00e6\u00f0ist stemming fyrir a\u00f0skildri \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu hvort sem h\u00fan v\u00e6ri \u00e1 undan e\u00f0a \u00e1 eftir \u00feingkosningunum. \u00de\u00e1ttt\u00f6ku kynni a\u00f0 vera \u00e1b\u00f3tavant auk \u00feess sem kostna\u00f0ur yr\u00f0i verulegur af s\u00e9rstakri kosningu. Ennfremur v\u00e6ri \u00fea\u00f0 \u00e6skilegt a\u00f0 n\u00fdtt \u00feing hef\u00f0i ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slunnar undir h\u00f6ndum \u00e1\u00f0ur en \u00fea\u00f0 sta\u00f0festi stj\u00f3rnarskr\u00e1rbreytinguna en ekki \u00e1 eftir, \u00feannig lei\u00f0beinti \u00fej\u00f3\u00f0in \u00feinginu, ekki \u00f6fugt.<\/p>\n<p><strong>Hva\u00f0 vinnst?<\/strong><\/p>\n<p>\u00cd fyrri pistli voru f\u00e6r\u00f0 r\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 ekki eigi a\u00f0 blanda saman forsetakosningu og \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu um \u00e1litam\u00e1l. Vandkv\u00e6\u00f0i \u00feessa eru mun minni vi\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu sem h\u00e9r um r\u00e6\u00f0ir. \u00deannig g\u00e6ti \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slan h\u00e6glega veri\u00f0 samhli\u00f0a \u00feingkosningunum vori\u00f0 2013. Vi\u00f0 \u00fea\u00f0 vinnst margt:<\/p>\n<ol>\n<li>Trygging fyrir g\u00f3\u00f0ri \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slunni.<\/li>\n<li>Kj\u00f3sendur geta vali\u00f0 flokka og frambj\u00f3\u00f0endur til \u00feings \u00f3h\u00e1\u00f0 afst\u00f6\u00f0u til stj\u00f3rnarskr\u00e1rbreytingarinnar.<\/li>\n<li>Minni tilkostna\u00f0ur \u00fear sem tvennum kosningum er slegi\u00f0 saman.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Umr\u00e6ddur framgangsm\u00e1ti kallar \u00e1 a\u00f0 b\u00e6\u00f0i \u00fej\u00f3\u00f0in og n\u00fdtt \u00feing sta\u00f0festi stj\u00f3rnarskr\u00e1rbreytinguna. B\u00e1\u00f0ir f\u00e1 \u00fev\u00ed neitunarvald; \u00feingi\u00f0 samkv\u00e6mt \u00e1kv\u00e6\u00f0um gildandi stj\u00f3rnarskr\u00e1r en \u00fej\u00f3\u00f0in me\u00f0 n\u00fdm\u00e6linu \u00ed 114. gr. J\u00e1kv\u00e6\u00f0ara er a\u00f0 segja a\u00f0 b\u00e1\u00f0ir f\u00e1i t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 leggja blessun s\u00edna yfir stj\u00f3rnarskr\u00e1rbreytinguna.<\/p>\n<p>Spyrja m\u00e1 hva\u00f0 gerist ef \u00fej\u00f3\u00f0in e\u00f0a \u00feingi\u00f0 hafnar stj\u00f3rnarskr\u00e1nni n\u00fdju. \u00de\u00e1 heldur s\u00fa gamla einfaldlega gildi s\u00ednu (sbr. 2. mgr. \u00ed umr\u00e6ddri 114. gr.) og m\u00e1li\u00f0 er aftur komi\u00f0 \u00e1 byrjunarreit \u2013 hva\u00f0 vonandi yr\u00f0i ekki.<\/p>\n<p><strong>Stj\u00f3rnarskr\u00e1rm\u00e1li\u00f0 m\u00e1 ekki daga uppi einu sinni enn<\/strong><\/p>\n<p>Stj\u00f3rnarskr\u00e1 er \u00ed senn s\u00e1ttm\u00e1li \u00fej\u00f3\u00f0ar vi\u00f0 sj\u00e1lfa sig en um lei\u00f0 erindisbr\u00e9f hennar til stj\u00f3rnvalda, \u00fear me\u00f0 til Al\u00feingis, um r\u00e9ttar l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0islegar leikreglur. Stj\u00f3rnarskr\u00e1 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vera sprottin fr\u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0inni.<\/p>\n<p>H\u00e9r hefur veri\u00f0 reifa\u00f0 ferli \u00feess a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0in eignist vanda\u00f0a stj\u00f3rnarskr\u00e1 \u00ed s\u00e1tt vi\u00f0 sem flesta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[Grein \u00feessi er \u00edtarlegri ger\u00f0 pistils sem ber heiti\u00f0 &#8222;Framhald stj\u00f3rnarskr\u00e1rm\u00e1lsins II&#8220;] \u00cd fyrri pistli hef \u00e9g fjalla\u00f0 um hvernig \u00feoka m\u00e6tti stj\u00f3rnarskr\u00e1rm\u00e1linu \u00e1fram me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 kalla saman \u00fej\u00f3\u00f0fund til a\u00f0 tj\u00e1 sig me\u00f0 afgerandi h\u00e6tti um \u00e1litam\u00e1lin. H\u00e9r ver\u00f0ur \u00fer\u00e1\u00f0urinn tekinn upp \u00fear sem \u00feessum \u00fej\u00f3\u00f0fundi er loki\u00f0. \u00darvinnsla A\u00f0 fenginni ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0fundarins, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[55,53,64],"class_list":["post-1411","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eigin-vefsida","tag-stjornarskrarmal","tag-tillogur-stjornlagarads","tag-thjodaratkvaedagreidsla-2012"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1411","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1411"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1411\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2329,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1411\/revisions\/2329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1411"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1411"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1411"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}