{"id":154,"date":"2005-12-10T12:00:14","date_gmt":"2005-12-10T12:00:14","guid":{"rendered":"http:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=154"},"modified":"2011-04-16T13:55:03","modified_gmt":"2011-04-16T13:55:03","slug":"er-dygg%c3%b0-a%c3%b0-spara-orku-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=154","title":{"rendered":"Er dygg\u00f0 a\u00f0 spara orku?"},"content":{"rendered":"<p><em>Grein fengin af Mbl.is &#8211; Laugardaginn 10. desember, 2005<\/em><\/p>\n<p>\u00deorkell Helgason fjallar um orkunotkun og orkusparna\u00f0: &#8222;Mikilv\u00e6gast er a\u00f0 draga \u00far eldsneytisnotkun.&#8220;<\/p>\n<p>Oft er \u00fev\u00ed haldi\u00f0 fram a\u00f0 \u00f3\u00fearft s\u00e9 a\u00f0 spara orku \u00e1 \u00cdslandi; h\u00e9r s\u00e9 sl\u00edk ofgn\u00f3tt a\u00f0 sparna\u00f0ur skipti engum sk\u00f6pum. Vissulega er \u00cdsland orkur\u00edkt land, en au\u00f0lindirnar eru ekki \u00f3takmarka\u00f0ar og \u00fev\u00ed felst \u00e1vinningur \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 fara vel me\u00f0 \u00fe\u00e6r og s\u00f3a \u00feeim ekki. Jafnvel \u00fe\u00f3tt frumuppsprettan, hvort sem \u00fea\u00f0 er jar\u00f0hiti e\u00f0a rafmagn, s\u00e9 til \u00ed r\u00edkum m\u00e6li kostar \u00fea\u00f0 mikla fj\u00e1rmuni a\u00f0 afla orkunnar og mi\u00f0la henni. Og fyrir innflutta orku, \u00fe.e. bens\u00edn og ol\u00edu, grei\u00f0um vi\u00f0 d\u00fdrum d\u00f3mum.<\/p>\n<p>R\u00e1\u00f0stefna um orkusparna\u00f0<br \/>\nOrkustofnun og i\u00f0na\u00f0arr\u00e1\u00f0uneyti\u00f0 efndu fyrir sk\u00f6mmu til r\u00e1\u00f0stefnu \u00e1 Akureyri \u00fear sem orkusparna\u00f0ur og b\u00e6tt orkun\u00fdting var til umr\u00e6\u00f0u. Tilefni\u00f0 var efling \u00fatib\u00fas Orkustofnunar \u00e1 Akureyri, en \u00fear eru tveir n\u00fdir starfsmenn a\u00f0 taka til starfa og mun annar sinna almennum orkusparna\u00f0arverkefnum undir hatti svonefnds Orkuseturs sem er samstarfsvettvangur Orkustofnunar, i\u00f0na\u00f0arr\u00e1\u00f0uneytisins og Samorku en me\u00f0 stu\u00f0ningi Evr\u00f3pusambandsins og KEA. Hinn starfsma\u00f0urinn tekur vi\u00f0 verkefni sem ber heiti\u00f0 Vistv\u00e6nt eldsneyti og er samstarfsverkefni margra r\u00e1\u00f0uneyta um uppl\u00fdsinga\u00f6flun, stefnum\u00f3tun og a\u00f0ger\u00f0ir til a\u00f0 stu\u00f0la a\u00f0 b\u00e6ttri n\u00fdtingu innflutts eldsneytis svo og lei\u00f0ir til a\u00f0 dr\u00fdgja \u00fea\u00f0 e\u00f0a leysa af h\u00f3lmi me\u00f0 innlendum orkugj\u00f6fum.<\/p>\n<p>\u00c1 r\u00e1\u00f0stefnunni bar margt \u00e1 g\u00f3ma sem \u00e1 erindi til almennings en fyrirlestrarnir e\u00f0a myndefni \u00feeirra er a\u00f0gengilegt \u00e1 vef Orkustofnunar:<\/p>\n<p>http:\/\/www.os.is\/page\/radstefna_orkunotkun. Me\u00f0al \u00feess sem fram kom \u00e1 r\u00e1\u00f0stefnunni um orkusparna\u00f0arm\u00e1l er \u00feetta:<\/p>\n<p>Langst\u00e6rsti \u00fatgjaldali\u00f0urinn \u00ed orkukaupum heimila eru ol\u00eda og ol\u00eduafur\u00f0ir.<\/p>\n<p>\u00cdslendingar horfa frekar til stofnkostna\u00f0ar en rekstrarkostna\u00f0ar \u00feegar keypt eru orkufrek t\u00e6ki, hvort sem \u00fea\u00f0 eru b\u00edlar e\u00f0a heimilist\u00e6ki.<\/p>\n<p>Almenn raforkunotkun heimila hefur aukist undanfarin \u00e1r, sem sk\u00fdrist m.a. af aukinni l\u00fdsingu og af s\u00edvaxandi fj\u00f6lda heimilist\u00e6kja. En l\u00edtill hvati er til sparna\u00f0ar.<\/p>\n<p>\u00cd \u00fdmsum i\u00f0na\u00f0i er raunh\u00e6ft a\u00f0 spara orku, en l\u00edka vatn, um 10-35%, og \u00ed sumum greinum, eins og t.d. fiskeldi, er h\u00e6gt a\u00f0 gera enn betur. N\u00e1\u00f0st hefur a\u00f0 draga \u00far eldsneytisnotkun fiskiskipa um 8-12% me\u00f0 orkustj\u00f3rnunarkerfum.<\/p>\n<p>Rafl\u00fdsingu \u00ed gr\u00f3\u00f0urh\u00fasum, sem getur meira en tv\u00f6falda\u00f0 uppskeru, m\u00e1 st\u00fdra eftir dagsbirtu. \u00de\u00e1 m\u00e1 spara me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota r\u00e9ttar perur og l\u00fdsa \u00e1 milli plantnanna frekar en a\u00f0 hengja lj\u00f3sin upp.<\/p>\n<p>T\u00f6kum okkur tak<br \/>\nGl\u00f6ggt er gests auga\u00f0. Erlendir s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingar \u00e1 svi\u00f0i orkum\u00e1la, sem s\u00e6kja okkur heim, hafa margir or\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 s\u00f3lundum orku; ofkyndum h\u00fasn\u00e6\u00f0i og l\u00e1tum lj\u00f3sin loga a\u00f0 \u00f3gleymdum fjallab\u00edlunum sem vi\u00f0 notum til snattfer\u00f0a innanb\u00e6jar. Sta\u00f0reyndin er s\u00fa a\u00f0 vi\u00f0 \u00cdslendingar notum mj\u00f6g mikla orku &#8211; og \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3tt orkunotkun st\u00f3ri\u00f0junnar s\u00e9 undanskilin. \u00deetta gildir jafnt um heimilisnotkun, orkunotkun fyrirt\u00e6kja, fiskiskipa og annarra skipa svo og flugflotans. Margt af \u00feessu \u00e1 s\u00e9r r\u00e9ttm\u00e6tar sk\u00fdringar, svo sem a\u00f0 vi\u00f0 b\u00faum \u00e1 nor\u00f0l\u00e6gum sl\u00f3\u00f0um \u00ed st\u00f3ru eylandi. En engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur getum vi\u00f0 teki\u00f0 okkur tak \u00ed b\u00e6ttri umgengni vi\u00f0 orkuna.<\/p>\n<p>Mikilv\u00e6gast er a\u00f0 draga \u00far eldsneytisnotkun. Kemur \u00fear einkum tvennt til: Annars vegar getur heimsmarka\u00f0sver\u00f0 \u00e1 eldsneyti ekki stefnt anna\u00f0 en upp \u00e1 vi\u00f0 \u00feegar til lengdar l\u00e6tur, enda er h\u00e9r um mj\u00f6g takmarka\u00f0ar au\u00f0lindir a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. Hins vegar bendir flest til \u00feess a\u00f0 brennsla eldsneytis valdi \u00feeim ve\u00f0urfarsbreytingum sem bers\u00fdnilega eru a\u00f0 koma \u00ed lj\u00f3s. \u00dev\u00ed ver\u00f0ur s\u00edvaxandi \u00fer\u00fdstingur \u00e1 okkur sem og a\u00f0ra jar\u00f0arb\u00faa a\u00f0 hemja brennsluna.<\/p>\n<p>Lei\u00f0ir til \u00feess a\u00f0 draga \u00far eldsneytisnotkun eru margv\u00edslegar. Til lengdar kann a\u00f0 ver\u00f0a kleift a\u00f0 nota tilb\u00fai\u00f0 eldsneyti, sem \u00fe\u00e1 v\u00e6ri \u00f3beint unni\u00f0 \u00far okkar r\u00edkulegu endurn\u00fdjanlegu orkulindum. Flestir horfa \u00fear til vetnis sem millili\u00f0s en fleira kemur til \u00e1lita. \u00c1kj\u00f3sanlegast v\u00e6ri ef unnt v\u00e6ri a\u00f0 nota raforkuna beint \u00e1 farart\u00e6kin, en \u00fer\u00f3un \u00ed geymslu rafmagns gengur h\u00e6gt. \u00deessar langt\u00edmalausnir b\u00e1\u00f0ar eru \u00fe\u00f3 ekki handan vi\u00f0 horni\u00f0 og allm\u00f6rg lj\u00f3n \u00ed veginum.<\/p>\n<p>En vi\u00f0 getum gripi\u00f0 til a\u00f0ger\u00f0a \u00ed samg\u00f6ngum\u00e1lum okkar sem hr\u00edfa strax. Einfaldasta lausnin er einfaldlega a\u00f0 nota sparneytna b\u00edla. \u00deeir eru til og frambo\u00f0 \u00e1 \u00feeim mun fara vaxandi svo sem me\u00f0 sam\u00fe\u00e6ttingu rafm\u00f3tora og sprengihreyfla, eins og gert er \u00ed svok\u00f6llu\u00f0um tvinnb\u00edlum. Fleira getur komi\u00f0 til svo sem notkun hreyfilhitara, en \u00feeir eru n\u00e6sta \u00f3\u00feekktir h\u00e9r en miki\u00f0 nota\u00f0ir annars sta\u00f0ar \u00e1 Nor\u00f0url\u00f6ndum. Og s\u00ed\u00f0an \u00e6ttu menn au\u00f0vita\u00f0 ekki a\u00f0 fara einmana \u00ed einkab\u00edlum, heldur deila fari me\u00f0 \u00f6\u00f0rum og helst a\u00f0 nota almenningssamg\u00f6ngut\u00e6ki. Fr\u00f3\u00f0legt v\u00e6ri a\u00f0 kortleggja eldsneytiskostna\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 koma okkur til vinnu. Ekki k\u00e6mi \u00e1 \u00f3vart ef hann m\u00e6tti l\u00e6kka um helming me\u00f0 b\u00e6ttri heg\u00f0an og hagkv\u00e6mari samsetningu \u00e1 b\u00edlaflotanum. En til \u00feess a\u00f0 \u00cdslendingar dragi \u00far eldsneytisnotkun \u00fearf breytta hugsun; \u00fea\u00f0 er enn \u00ed t\u00edsku a\u00f0 eiga sem st\u00e6rsta einkab\u00edla.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 sem h\u00e9r hefur veri\u00f0 drepi\u00f0 \u00e1 og margt fleira ver\u00f0ur vi\u00f0fangsefni Orkusetursins og Vettvangsins um vistv\u00e6nt eldsneyti \u00e1 Akureyri.<\/p>\n<p>H\u00f6fundur er orkum\u00e1lastj\u00f3ri.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Grein fengin af Mbl.is &#8211; Laugardaginn 10. desember, 2005 \u00deorkell Helgason fjallar um orkunotkun og orkusparna\u00f0: &#8222;Mikilv\u00e6gast er a\u00f0 draga \u00far eldsneytisnotkun.&#8220; Oft er \u00fev\u00ed haldi\u00f0 fram a\u00f0 \u00f3\u00fearft s\u00e9 a\u00f0 spara orku \u00e1 \u00cdslandi; h\u00e9r s\u00e9 sl\u00edk ofgn\u00f3tt a\u00f0 sparna\u00f0ur skipti engum sk\u00f6pum. Vissulega er \u00cdsland orkur\u00edkt land, en au\u00f0lindirnar eru ekki \u00f3takmarka\u00f0ar og [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[3],"tags":[27,6],"class_list":["post-154","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-greinar","tag-morgunbladid","tag-orkumal"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/154","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=154"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/154\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":986,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/154\/revisions\/986"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}