{"id":1677,"date":"2012-10-03T14:48:24","date_gmt":"2012-10-03T14:48:24","guid":{"rendered":"http:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=1677"},"modified":"2015-09-20T13:57:13","modified_gmt":"2015-09-20T13:57:13","slug":"vilt-a-krefjast-megi-jaratkvagreislu-wl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=1677","title":{"rendered":"Vilt \u00fe\u00fa a\u00f0 krefjast megi \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu?"},"content":{"rendered":"<p><em>[Birtist \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu 3. okt\u00f3ber 2012.]<\/em><\/p>\n<p>\u00deetta er innihaldi\u00f0 \u00ed spurningu sem l\u00f6g\u00f0 ver\u00f0ur fyrir \u00fej\u00f3\u00f0ina 20. okt\u00f3ber n.k. Or\u00f0r\u00e9tt hlj\u00f3\u00f0ar h\u00fan svo: \u00a0<em>&#8222;Vilt \u00fe\u00fa a\u00f0 \u00ed n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1 ver\u00f0i \u00e1kv\u00e6\u00f0i um a\u00f0 tilteki\u00f0 hlutfall kosningarb\u00e6rra manna geti krafist \u00feess a\u00f0 m\u00e1l fari \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu?&#8220;<\/em><\/p>\n<p>\u00dej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slur hafa ekki veri\u00f0 algengar \u00e1 \u00cdslandi, enda \u00fe\u00f3tt forsetinn hafi fr\u00e1 l\u00fd\u00f0veldisstofnun haft vald til a\u00f0 fela \u00fej\u00f3\u00f0inni a\u00f0 sta\u00f0festa e\u00f0a fella l\u00f6g fr\u00e1 Al\u00feingi. N\u00faverandi forseti var\u00f0 fyrstur til a\u00f0 n\u00fdta \u00feetta \u00e1kv\u00e6\u00f0i eins og kunnugt er. \u00c1 hinn b\u00f3ginn hefur lengi veri\u00f0 um \u00fea\u00f0 r\u00e6tt a\u00f0 kj\u00f3sendur sj\u00e1lfir \u00e6ttu a\u00f0 geta kalla\u00f0 eftir \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu. Jafnframt hefur komi\u00f0 til \u00e1lita a\u00f0 minnihluti \u00feings g\u00e6ti gripi\u00f0 til \u00feessa \u00farr\u00e6\u00f0is.<\/p>\n<p>Al\u00feingi f\u00f3l stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i s\u00e9rstaklega a\u00f0 gera till\u00f6gu \u00ed \u00feeim efnum. Allir \u00fer\u00edr m\u00f6guleikarnir voru r\u00e6ddir, \u00fe.e.a.s. a\u00f0 frumkv\u00e6\u00f0i a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0i g\u00e6ti komi\u00f0 fr\u00e1 forseta \u00cdslands, fr\u00e1 skilgreindum minnihluta Al\u00feingis e\u00f0a beint fr\u00e1 kj\u00f3sendum sj\u00e1lfum. Ni\u00f0ursta\u00f0an var\u00f0 s\u00fa a\u00f0 horfa einkum til s\u00ed\u00f0asta m\u00f6guleikans, frumkv\u00e6\u00f0is \u00fej\u00f3\u00f0arinnar sj\u00e1lfrar, en halda \u00fe\u00f3 m\u00e1lsskotsr\u00e9tti forsetans sem algerum ney\u00f0arhemli.<\/p>\n<p>\u00cd 65. gr. frumvarps r\u00e1\u00f0sins er lagt til a\u00f0 10% kj\u00f3senda geti krafist \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu um gildi laga fr\u00e1 Al\u00feingi jafnframt \u00fev\u00ed sem m\u00e1lskotsr\u00e9tti forsetans er haldi\u00f0 (60. gr.). En \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0sla er vandme\u00f0fari\u00f0 \u00farr\u00e6\u00f0i sem ekki m\u00e1 leggja vi\u00f0 h\u00e9g\u00f3ma. \u00cd 67. gr. frumvarps s\u00edns leggur stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 til a\u00f0 kj\u00f3sendur geti ekki krafist atkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu um viss fj\u00e1rhags- og \u00fej\u00f3\u00f0r\u00e9ttarm\u00e1l. Jafnframt er m\u00e6lt fyrir um setningu laga um alla m\u00e1lsme\u00f0fer\u00f0 svo sem um vandvirkni og formfestu vi\u00f0 undirskriftasafnanir.<\/p>\n<p>\u00cd stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i var r\u00e6tt um hvort hafa \u00e6tti skilyr\u00f0i um \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku til a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0sla teldist gild. Gallinn vi\u00f0 sl\u00edk \u00e1kv\u00e6\u00f0i er s\u00e1 a\u00f0 \u00fe\u00e1 getur \u00fea\u00f0 veri\u00f0 beittara vopn a\u00f0 sitja heima en m\u00e6ta \u00e1 kj\u00f6rsta\u00f0 og taka afst\u00f6\u00f0u. Markmi\u00f0i\u00f0 um a\u00f0 f\u00e1 fram beror\u00f0a sko\u00f0un \u00fej\u00f3\u00f0arinnar n\u00e6\u00f0ist \u00fe\u00e1 ekki. Af \u00feessum s\u00f6kum hvarf stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 fr\u00e1 \u00fe\u00e1tt\u00f6kuskilyr\u00f0um enda eru engin sl\u00edk \u00e1kv\u00e6\u00f0i \u00ed gildandi stj\u00f3rnarskr\u00e1. Benda m\u00e1 \u00e1 l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0islegri lei\u00f0. H\u00fan g\u00e6ti falist \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feingmenn teldust taka \u00e1kv\u00f6r\u00f0un fyrir \u00feann hluta \u00fej\u00f3\u00f0arinnar sem tekur ekki \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slunni.<\/p>\n<p><strong>R\u00f6k fyrir J\u00c1 vi\u00f0 spurningunni<\/strong><\/p>\n<p>Spurningin \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slunni er almennt or\u00f0u\u00f0; h\u00fan sn\u00fdst um markmi\u00f0i\u00f0 sj\u00e1lft, ekki um \u00fatf\u00e6rslu stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s. Henni m\u00e1 hnika til, ef \u00fearf.<\/p>\n<p>R\u00f6kin fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 svara me\u00f0 j\u00e1yr\u00f0i eru m.a. \u00feessi:<\/p>\n<ul>\n<li>Allt vald \u00ed l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isr\u00edkjum er komi\u00f0 fr\u00e1 f\u00f3lkinu sj\u00e1lfu. \u00dea\u00f0 felur a\u00f0 jafna\u00f0i kj\u00f6rnum fulltr\u00faum a\u00f0 fara me\u00f0 vald sitt eftir umbo\u00f0i. En a\u00f0 sama skapi \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0in a\u00f0 geta kalla\u00f0 valdi\u00f0 aftur til s\u00edn, m.a. me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 vefengja lagasetningu fulltr\u00faa\u00feingsins.<\/li>\n<li>Eindregin krafa kom fram \u00e1 \u00dej\u00f3\u00f0fundinum 2010 um aukna a\u00f0komu \u00fej\u00f3\u00f0arinnar a\u00f0 \u00e1kv\u00f6r\u00f0unum \u00ed mikilv\u00e6gum m\u00e1lum.<\/li>\n<li>\u00der\u00f3unin n\u00e6r hvarvetna \u00ed kringum okkur er \u00ed \u00e1ttina a\u00f0 h\u00e6filegu blandi af fulltr\u00faal\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i og beinu l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i. Vi\u00f0 h\u00f6fum veri\u00f0 eftirb\u00e1tar annarra.<\/li>\n<li>Vilji \u00fej\u00f3\u00f0arinnar til a\u00f0 geta \u00farskur\u00f0a\u00f0 \u00ed mikilv\u00e6gum m\u00e1lum kom fram \u00ed g\u00f3\u00f0ri \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku \u00ed b\u00e1\u00f0um \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slunum um Icesave-m\u00e1li\u00f0.<\/li>\n<li>Beint l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i kallar \u00e1 \u00e1byrg\u00f0 f\u00f3lksins og vekur \u00feannig \u00e1huga \u00feess \u00e1 l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0inu. Ekki veitir af \u00feegar traust \u00e1 stj\u00f3rnv\u00f6ldum \u00f6llum er \u00ed l\u00e1gmarki.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>R\u00f6k fyrir NEI vi\u00f0 spurningunni<\/strong><\/p>\n<p>Vissulega eru l\u00edka r\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 st\u00edga varlega til jar\u00f0ar \u00ed beinu l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i:<\/p>\n<ul>\n<li>Sumir vitna til Kaliforn\u00edu \u00fear sem atbeini kj\u00f3senda er sag\u00f0ur hafa stefnt r\u00edkisfj\u00e1rm\u00e1lunum \u00ed \u00f3efni (sem er reyndar \u00fej\u00f3\u00f0saga). Vi\u00f0 \u00feessu m\u00e1 sj\u00e1 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 leyfa ekki atkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu um fj\u00e1rhagsleg m\u00e1lefni og nokkur \u00f6nnur vi\u00f0kv\u00e6m m\u00e1l. \u00deessi varnagli er \u00ed till\u00f6gum stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s um frumkv\u00e6\u00f0i almennings eins og fyrr segir.<\/li>\n<li>Sagt er a\u00f0 au\u00f0velt s\u00e9 a\u00f0 \u00e6sa 10% \u00fej\u00f3\u00f0arinnar upp gegn \u00f3vins\u00e6lli en \u00f3hj\u00e1kv\u00e6milegri lagasetningu \u00feingsins. Spurningin sem l\u00f6g\u00f0 ver\u00f0ur fyrir \u00fej\u00f3\u00f0ina \u00ed haust sn\u00fdst ekki um \u00feetta hlutfall. \u00deyki m\u00f6nnum \u00fea\u00f0 of l\u00e1gt er h\u00e6gur vandi a\u00f0 h\u00e6kka \u00fea\u00f0 \u00ed me\u00f0f\u00f6rum \u00feingsins.<\/li>\n<li>Sumir telja unnt a\u00f0 f\u00e1 undirskriftir undir hva\u00f0 sem er \u00e1 \u00cdslandi. Ekki er v\u00edst a\u00f0 \u00feessi fullyr\u00f0ing s\u00e9 r\u00e9tt. Alla vega hefur sumum reynst \u00f6r\u00f0ugt a\u00f0 safna me\u00f0m\u00e6lendum \u00ed kosningum, t.d. vi\u00f0 forsetakj\u00f6r. Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 velti v\u00f6ngum yfir \u00feessu atri\u00f0i og leggur til a\u00f0 sett ver\u00f0i str\u00f6ng \u00e1kv\u00e6\u00f0i um undirskriftarsafnanir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u00c1lyktun<\/strong><\/p>\n<p>Allir valdhafar, l\u00edka \u00feingmenn, starfa \u00ed umbo\u00f0i \u00fej\u00f3\u00f0arinnar. \u00deegar h\u00fan telur \u00fe\u00f6rf \u00e1 kallar h\u00fan valdi\u00f0 til baka. \u00deannig eiga fulltr\u00faar\u00e6\u00f0i\u00f0 og beina l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0 a\u00f0 geta styrkt hvort anna\u00f0.<\/p>\n<p>Pistilh\u00f6fundur m\u00e6lir \u00fev\u00ed me\u00f0 j\u00e1yr\u00f0i vi\u00f0 spurningunni um \u00fea\u00f0 hvort kj\u00f3sendur geti krafist \u00feess a\u00f0 m\u00e1l fari \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[Birtist \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu 3. okt\u00f3ber 2012.] \u00deetta er innihaldi\u00f0 \u00ed spurningu sem l\u00f6g\u00f0 ver\u00f0ur fyrir \u00fej\u00f3\u00f0ina 20. okt\u00f3ber n.k. Or\u00f0r\u00e9tt hlj\u00f3\u00f0ar h\u00fan svo: \u00a0&#8222;Vilt \u00fe\u00fa a\u00f0 \u00ed n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1 ver\u00f0i \u00e1kv\u00e6\u00f0i um a\u00f0 tilteki\u00f0 hlutfall kosningarb\u00e6rra manna geti krafist \u00feess a\u00f0 m\u00e1l fari \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu?&#8220; \u00dej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slur hafa ekki veri\u00f0 algengar \u00e1 \u00cdslandi, enda \u00fe\u00f3tt forsetinn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[28,53,64],"class_list":["post-1677","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eigin-vefsida","tag-frettabladid","tag-tillogur-stjornlagarads","tag-thjodaratkvaedagreidsla-2012"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1677"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1677\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2304,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1677\/revisions\/2304"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}