{"id":1840,"date":"2013-01-29T11:29:20","date_gmt":"2013-01-29T11:29:20","guid":{"rendered":"http:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=1840"},"modified":"2015-11-25T12:59:29","modified_gmt":"2015-11-25T12:59:29","slug":"stjrnarskrin-lengi-getur-gott-batna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=1840","title":{"rendered":"Stj&oacute;rnarskr&aacute;in: Lengi getur gott batna&eth;"},"content":{"rendered":"<p><em>[Birtist \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu 16. jan\u00faar 2013.]<\/em><\/p>\n<p><em>\u201eHeill l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isr\u00edkja, hverrar ger\u00f0ar e\u00f0a \u00feroska sem er, hv\u00edlir \u00e1 l\u00edtilfj\u00f6rlegu t\u00e6knilegu atri\u00f0i: fyrirkomulagi kosninga. Allt anna\u00f0 er aukaatri\u00f0i.\u201c<\/em><\/p>\n<p>Svo rita\u00f0i hinn mikli sp\u00e6nski hugsu\u00f0ur Jos\u00e9 Ortega y Gasset.<\/p>\n<p>Al\u00feingi lag\u00f0i fyrir stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 a\u00f0 endursko\u00f0a stj\u00f3rnarskr\u00e1r\u00e1kv\u00e6\u00f0i um fyrirkomulag \u00feingkosninga. Til grundvallar var umr\u00e6\u00f0a \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0fundi 2010 sem stj\u00f3rnlaganefnd s\u00fa sem st\u00f3\u00f0 a\u00f0 fundinum t\u00falka\u00f0i almennt sem kr\u00f6fur um jafnt v\u00e6gi atkv\u00e6\u00f0a og pers\u00f3nukj\u00f6r auk \u00feess sem flestir t\u00f6ldu a\u00f0 landi\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 vera eitt kj\u00f6rd\u00e6mi.<\/p>\n<p>Megin\u00fe\u00e6ttirnir \u00ed till\u00f6gu stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s um ramma um kosningakerfi koma fram \u00ed 39. gr. \u00ed frumvarpi \u00fev\u00ed a\u00f0 n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1 sem n\u00fa liggur fyrir Al\u00feingi. Helstu n\u00fdm\u00e6lin eru \u00feessi:<\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">Tala kj\u00f6rd\u00e6ma<\/span>: Fr\u00e1 einu upp \u00ed \u00e1tta a\u00f0 vali l\u00f6ggjafans.<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">V\u00e6gi atkv\u00e6\u00f0<\/span>a: Skal vera jafnt, \u00f3h\u00e1\u00f0 b\u00fasetu.<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">Landslistar<\/span>: Flokkar geta b\u00e6\u00f0i bo\u00f0i\u00f0 fram kj\u00f6rd\u00e6malista og landslista. S\u00f6mu n\u00f6fn mega vera \u00e1 b\u00e1\u00f0um.<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">Pers\u00f3nukj\u00f6r<\/span>: Kj\u00f3sendur merkja vi\u00f0 einstaka frambj\u00f3\u00f0endur e\u00f0a lista \u00ed heilu lagi en taka \u00fe\u00e1 ekki afst\u00f6\u00f0u til r\u00f6\u00f0unar \u00e1 frambj\u00f3\u00f0endum.<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">Fullur j\u00f6fnu\u00f0ur milli flokka<\/span>: S\u00e6tum skal skipt upp \u00e1 milli flokka \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 landsfylgi og s\u00ed\u00f0an r\u00e1\u00f0stafa\u00f0 til frambj\u00f3\u00f0enda hvers \u00feeirra samkv\u00e6mt pers\u00f3nufylgi.<\/li>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">Kj\u00f6rd\u00e6mav\u00f6rn<\/span>: Til a\u00f0 ekkert kj\u00f6rd\u00e6mi fari halloka vi\u00f0 \u00fathlutun s\u00e6ta m\u00e1 nota n\u00e6r helming \u00feings\u00e6ta, e\u00f0a 30 \u00feeirra, sem l\u00e1gmarkstryggingu fyrir einst\u00f6k kj\u00f6rd\u00e6mi.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00cd \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu 20. okt\u00f3ber 2012 hlaut spurning um auki\u00f0 pers\u00f3nukj\u00f6r stu\u00f0ning 78,4% \u00feeirra sem t\u00f3ku afst\u00f6\u00f0u og \u00f6nnur um jafnt v\u00e6gi atkv\u00e6\u00f0a f\u00e9kk me\u00f0 sama h\u00e6tti j\u00e1yr\u00f0i 66,5%. \u00de\u00e6r tv\u00e6r meginbreytingar sem stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 lag\u00f0i til um fyrirkomulag kosninga fengu \u00fev\u00ed yfirgn\u00e6fandi fylgi allt eins og haf\u00f0i s\u00fdnt sig \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0fundinum.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">Kj\u00f6rd\u00e6mav\u00f6rn<\/span><\/p>\n<p>Nokkrir fr\u00e6\u00f0imenn hafa gagnr\u00fdnt framangreindar till\u00f6gur stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s, \u00fe\u00f3 me\u00f0 misg\u00f3\u00f0um r\u00f6kum. H\u00e9r ver\u00f0ur sta\u00f0n\u00e6mst vi\u00f0 m\u00e1lefnalega gagnr\u00fdni \u00e1 \u00e1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 um kj\u00f6rd\u00e6mav\u00f6rn. B\u00faa m\u00e1 til \u00fdkt d\u00e6mi \u00feess efnis a\u00f0 \u00feetta \u00e1kv\u00e6\u00f0i geti \u00fdmist sn\u00faist upp \u00ed andhverfu s\u00edna e\u00f0a dugi ekki til a\u00f0 n\u00e1 settu markmi\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00b7 Hugsum okkur a\u00f0 landinu s\u00e9 skipt upp \u00ed tv\u00f6 kj\u00f6rd\u00e6mi, landsbygg\u00f0arkj\u00f6rd\u00e6mi og h\u00f6fu\u00f0borgarkj\u00f6rd\u00e6mi. Segjum a\u00f0 kj\u00f3sendur flokks nokkurs dreifi pers\u00f3nuatkv\u00e6\u00f0um s\u00ednum mj\u00f6g \u00e1 milli frambj\u00f3\u00f0enda flokksins \u00e1 landsbygg\u00f0inni en s\u00e9u aftur m\u00f3ti einhuga um menn \u00e1 h\u00f6fu\u00f0borgarlistanum. Vegna st\u00e6r\u00f0armunar kj\u00f6rd\u00e6manna g\u00e6ti svo fari\u00f0 a\u00f0 sterkustu mennirnir \u00e1 h\u00f6fu\u00f0borgarlistanum v\u00e6ru allir atkv\u00e6\u00f0ar\u00edkari en hver hinna \u00e1 landsbygg\u00f0arlistanum. Flokkurinn fengi \u00fe\u00e1 alla menn s\u00edna kj\u00f6rna fyrir sunnan. \u00de\u00f3roddur Bjarnason, pr\u00f3fessor vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3lann \u00e1 Akureyri, hefur b\u00fai\u00f0 til d\u00e6mi \u00ed \u00feessum st\u00edl. Me\u00f0 \u00e1kv\u00e6\u00f0inu um kj\u00f6rd\u00e6mav\u00f6rn m\u00e6tti a\u00f0 v\u00edsu tryggja landsbygg\u00f0arkj\u00f6rd\u00e6minu \u00feau 23 s\u00e6ti sem \u00fea\u00f0 \u00e1 r\u00e9tt \u00e1 m.v. kj\u00f3sendat\u00f6lu. En \u00e1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 g\u00e6ti ekki s\u00e9\u00f0 vi\u00f0 bj\u00f6gun innan flokka.<\/p>\n<p>\u00b7 Hi\u00f0 \u00f6ndver\u00f0a g\u00e6ti l\u00edka gerst, a\u00f0 kj\u00f6rd\u00e6mi f\u00e1i v\u00e6gi umfram \u00fea\u00f0 sem kj\u00f3sendafj\u00f6ldi gefur tilefni til einmitt \u00fat \u00e1 \u00e1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 um kj\u00f6rd\u00e6mav\u00f6rnina. Um \u00feetta m\u00e1 taka d\u00e6mi \u00fea\u00f0 sem fylgdi sem vi\u00f0auki me\u00f0 till\u00f6gum stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s. \u00dear er kj\u00f6rd\u00e6maskipan sem n\u00fa, nema hva\u00f0 Reykjav\u00edkurkj\u00f6rd\u00e6min eru sameinu\u00f0 og eru \u00fe\u00e1 kj\u00f6rd\u00e6min fimm a\u00f0 t\u00f6lu. Gert er r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 \u00e1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 um kj\u00f6rd\u00e6mav\u00f6rn s\u00e9 n\u00fdtt \u00feannig a\u00f0 a\u00f0 sex \u00feings\u00e6ti s\u00e9u bundin hverju kj\u00f6rd\u00e6mi. Kj\u00f3sendur Nor\u00f0vesturkj\u00f6rd\u00e6mis n\u00e6gja einmitt til a\u00f0 standa undir sex \u00feings\u00e6tum. Ef kj\u00f3sendur \u00fear grei\u00f0a landslistum atkv\u00e6\u00f0i \u00ed talsver\u00f0um m\u00e6li geta \u00feeir \u00fat \u00e1 bindinguna fengi\u00f0 vi\u00f0b\u00f3tar\u00feings\u00e6ti og \u00ed \u00edtrasta falli allt a\u00f0 tv\u00f6falt v\u00e6gi umfram kj\u00f3sendat\u00f6lu.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">Sama atkv\u00e6\u00f0iv\u00e6gi<\/span><\/p>\n<p>Ofangreind d\u00e6mi eru a\u00f0 v\u00edsu mj\u00f6g \u00f3l\u00edkleg. Engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur skapa\u00f0i fyrra d\u00e6mi\u00f0 \u00f3tta hj\u00e1 landsbygg\u00f0arf\u00f3lki um a\u00f0 r\u00e9ttm\u00e6t hlutdeild \u00feess \u00ed kj\u00f6ri \u00feingmanna v\u00e6ri \u00ed h\u00e6ttu ef tillaga stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s yr\u00f0u \u00f3breytt a\u00f0 ramma um kosningal\u00f6g. \u00deetta kann a\u00f0 hafa veri\u00f0 ein megin\u00e1st\u00e6\u00f0a \u00feess a\u00f0 stu\u00f0ningur vi\u00f0 j\u00f6fnun atkv\u00e6\u00f0av\u00e6gis var r\u00fdr \u00ed Nor\u00f0austurkj\u00f6rd\u00e6mi \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slunni.<\/p>\n<p>Ari Teitsson, fyrrverandi fulltr\u00fai \u00ed stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i, hefur \u00ed g\u00f3\u00f0ri grein \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu 9. jan\u00faar sl. bent \u00e1 vandann og hvernig taka m\u00e6tti \u00e1 honum \u00ed kosningal\u00f6gum innan ramma hinnar r\u00e1\u00f0ger\u00f0u stj\u00f3rnarskr\u00e1r. Tryggara er a\u00f0 lagf\u00e6ra stj\u00f3rnarskr\u00e1rfrumvarpi\u00f0 me\u00f0 l\u00edtilsh\u00e1ttar breytingu. H\u00fan felst \u00ed raun \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 skerpa meginmarkmi\u00f0i\u00f0 um a\u00f0 allir kj\u00f3sendur hafi sama atkv\u00e6\u00f0av\u00e6gi. \u00deetta m\u00e1 gera me\u00f0 \u00fdmsu m\u00f3ti \u00e1n \u00feess a\u00f0 kollvarpa neinu, t.d. me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 setja kj\u00f6rd\u00e6min enn frekar \u00ed forgang vi\u00f0 \u00fathlutun \u00feings\u00e6ta og breyta l\u00edtilsh\u00e1ttar fyrirkomulagi landsframbo\u00f0a.<\/p>\n<p>Al\u00feingi \u00e1 ekki a\u00f0 hika vi\u00f0 a\u00f0 lagf\u00e6ra \u00fea\u00f0 sem betur m\u00e1 fara. Markmi\u00f0i\u00f0 er g\u00f3\u00f0 stj\u00f3rnarskr\u00e1, ekki hver samdi hana. En engan t\u00edma m\u00e1 missa.<\/p>\n<p><em>\u00deorkell Helgason, fyrrverandi fulltr\u00fai \u00ed stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[Birtist \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu 16. jan\u00faar 2013.] \u201eHeill l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isr\u00edkja, hverrar ger\u00f0ar e\u00f0a \u00feroska sem er, hv\u00edlir \u00e1 l\u00edtilfj\u00f6rlegu t\u00e6knilegu atri\u00f0i: fyrirkomulagi kosninga. Allt anna\u00f0 er aukaatri\u00f0i.\u201c Svo rita\u00f0i hinn mikli sp\u00e6nski hugsu\u00f0ur Jos\u00e9 Ortega y Gasset. Al\u00feingi lag\u00f0i fyrir stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 a\u00f0 endursko\u00f0a stj\u00f3rnarskr\u00e1r\u00e1kv\u00e6\u00f0i um fyrirkomulag \u00feingkosninga. Til grundvallar var umr\u00e6\u00f0a \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0fundi 2010 sem stj\u00f3rnlaganefnd s\u00fa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[28,69,20],"class_list":["post-1840","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eigin-vefsida","tag-frettabladid","tag-frv-ad-nyrri-stjornarskra","tag-kjordaemamalid"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1840","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1840"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1840\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2334,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1840\/revisions\/2334"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1840"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1840"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}