{"id":2027,"date":"2013-11-19T20:02:22","date_gmt":"2013-11-19T20:02:22","guid":{"rendered":"http:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=2027"},"modified":"2014-07-15T20:10:42","modified_gmt":"2014-07-15T20:10:42","slug":"hrindum-atlgunni-a-sklholti-l","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=2027","title":{"rendered":"Hrindum atl&ouml;gunni a&eth; Sk&aacute;lholti !"},"content":{"rendered":"<p><em>[Birtist \u00ed Morgunbla\u00f0inu 19. n\u00f3vember 2013]<\/em><\/p>\n<p><em>\u00deorkell Helgason:<\/em><strong><\/strong><\/p>\n<p><strong>Uppbygging<\/strong><\/p>\n<p>Sk\u00e1lholt var \u00ed raun h\u00f6fu\u00f0sta\u00f0ur landsins um aldir. S\u00ed\u00f0an halla\u00f0i undan f\u00e6ti og um mi\u00f0ja s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld var \u00fear or\u00f0i\u00f0 l\u00edtt meira en stekkur. En \u00fe\u00e1 spratt upp hreyfing um endurreisn sta\u00f0arins en fyrir henni st\u00f3\u00f0 einn mesti kirkjuh\u00f6f\u00f0ingi seinustu aldar, sr. Sigurbj\u00f6rn Einarsson biskup. Allt gekk undravel. Vinir sta\u00f0arins n\u00e6r og fj\u00e6r, ekki s\u00edst annars sta\u00f0ar \u00e1 Nor\u00f0url\u00f6ndunum, g\u00e1fu f\u00e9 og \u00f6nnur ver\u00f0m\u00e6ti sem dug\u00f0u til a\u00f0 reisa \u00fe\u00e1 g\u00f6fugu h\u00f6fu\u00f0kirkju sem \u00fear stendur, verk Har\u00f0ar Bjarnasonar h\u00fasameistara og hans manna, skreytt \u00f3metanlegum listaverkum \u00feeirra N\u00ednu Tryggvad\u00f3ttur og Ger\u00f0ar Helgad\u00f3ttur. Vi\u00f0 v\u00edgsluna fyrir fimmt\u00edu \u00e1rum f\u00e6r\u00f0i \u00fe\u00e1verandi kirkjum\u00e1lar\u00e1\u00f0herra, Bjarni Benediktsson, \u00fej\u00f3\u00f0kirkjunni j\u00f6r\u00f0ina Sk\u00e1lholt a\u00f0 gj\u00f6f og me\u00f0 vilyr\u00f0i um vi\u00f0varandi heimanmund.<\/p>\n<p>Sumari\u00f0 1975 h\u00f3fst \u00fea\u00f0 menningarstarf \u00ed Sk\u00e1lholti sem al\u00fej\u00f3\u00f0 \u00feekkir, Sumart\u00f3nleikar \u00ed Sk\u00e1lholtskirkju. Helga Ing\u00f3lfsd\u00f3ttir, sem \u00fe\u00e1 var n\u00fdkomin fr\u00e1 n\u00e1mi \u00ed semballeik, fyrst \u00cdslendinga, og um lei\u00f0 brautry\u00f0jandi \u00ed t\u00falkun barokkt\u00f3nlistar, hreifst af Sk\u00e1lholti og skynja\u00f0i hv\u00edl\u00edkt undur hlj\u00f3mbur\u00f0ur \u00ed Sk\u00e1lholtskirkju er fyrir \u00fe\u00e1 t\u00f3nlist sem hana langa\u00f0i a\u00f0 koma \u00e1 framf\u00e6ri. Fj\u00f6lmargir komu til li\u00f0s, svo sem Man\u00faela Wiesler sem t\u00f6fra\u00f0i alla me\u00f0 flautuleik s\u00ednum. Margir heimsfr\u00e6gir t\u00f3nlistarmenn ur\u00f0u \u00fe\u00e1tttakendur, jafnvel \u00fe\u00f3tt \u00feeir eins og a\u00f0rir fengju litla sem enga umbun fyrir. Brautry\u00f0jandi \u00ed endurvakningu barokkt\u00f3nlistar, Hollendingurinn Jaap Schr\u00f6der, hefur teki\u00f0 \u00e1stf\u00f3stri vi\u00f0 Sk\u00e1lholt og komi\u00f0 \u00e1 hverju sumri \u00ed tvo \u00e1ratugi. Ekki n\u00f3g me\u00f0 \u00fea\u00f0 heldur hefur hann gefi\u00f0 geysiver\u00f0m\u00e6tt n\u00f3tna- og b\u00f3kasafn sitt til sta\u00f0arins.<\/p>\n<p>En Sumart\u00f3nleikarnir voru og eru ekki a\u00f0eins smi\u00f0ja barokkt\u00f3nlistar, og \u00fear me\u00f0 t\u00f3nlistar J\u00f3hanns Sebast\u00edans Bachs, heldur marka\u00f0i Helga strax \u00ed upphafi \u00fe\u00e1 stefnu a\u00f0 Sumart\u00f3nleikarnir \u00e6ttu a\u00f0 vera mi\u00f0st\u00f6\u00f0 n\u00fdrrar t\u00f3nlistar. T\u00f3nsk\u00e1ld voru fengin til a\u00f0 semja, ekki einhverja t\u00f3nlist heldur \u00fe\u00e1 sem h\u00e6f\u00f0i sta\u00f0num og helgi kirkjunnar. T\u00f3nsk\u00e1ldin hl\u00fdddu \u00feessu kalli, b\u00e6\u00f0i \u00feau sem \u00feekkt voru en ekki s\u00ed\u00f0ur ungsk\u00e1ldin sem n\u00e1\u00f0u m\u00f6rg a\u00f0 hasla s\u00e9r v\u00f6ll \u00ed gegnum Sumart\u00f3nleikana. T\u00f3nverkin, st\u00f3r og sm\u00e1, sem frumflutt hafa veri\u00f0 \u00e1 Sumart\u00f3nleikum \u00ed Sk\u00e1lholtskirkju skipta hundru\u00f0um. Sum \u00feeirra hafa or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0argersemum, eins og <em>\u00d3ttus\u00f6ngur a\u00f0 vori<\/em> eftir J\u00f3n Nordal vi\u00f0 texta Matth\u00edasar Johannessen; verk sem var endurflutt \u00e1 kristnit\u00f6kuh\u00e1t\u00ed\u00f0inni \u00e1 \u00deingv\u00f6llum aldam\u00f3ta\u00e1ri\u00f0 s\u00ed\u00f0asta.<\/p>\n<p>Sumart\u00f3nleikar \u00ed Sk\u00e1lholtskirkju undir listr\u00e6nni stj\u00f3rn Sigur\u00f0ar Halld\u00f3rssonar sell\u00f3leikara stefna n\u00fa \u00e1 fertugasta sumari\u00f0 \u00ed starfsemi sinni. \u00deessi al\u00fej\u00f3\u00f0lega t\u00f3nlistarh\u00e1t\u00ed\u00f0 er elsta starfandi barokkt\u00f3nlistarh\u00e1t\u00ed\u00f0 \u00e1 Nor\u00f0url\u00f6ndum. Af \u00feeim s\u00f6kum er r\u00e1\u00f0ger\u00f0 mikil norr\u00e6n h\u00e1t\u00ed\u00f0 \u00e1 komandi sumri, \u00e1 fertugsafm\u00e6li h\u00e1t\u00ed\u00f0arinnar.<\/p>\n<p><strong>Ni\u00f0urrif<\/strong><\/p>\n<p>En n\u00fa stefnir \u00ed a\u00f0 \u00f6ll \u00feessi uppbygging og starf \u00ed Sk\u00e1lholti ver\u00f0i lagt \u00ed r\u00fast og \u00fea\u00f0 strax \u00e1 komandi \u00e1ri. Kirkjur\u00e1\u00f0, sem vir\u00f0ist b\u00fai\u00f0 a\u00f0 taka \u00f6ll v\u00f6ld innan \u00dej\u00f3\u00f0kirkjunnar, \u00e6tlar a\u00f0 leigja allan sta\u00f0inn \u00fat undir fer\u00f0amennsku. \u00deetta kom fram \u00e1 kirkju\u00feingi \u00fev\u00ed sem haldi\u00f0 er \u00feessa dagana. Hvorki v\u00edgslubiskupinn \u00ed Sk\u00e1lholti n\u00e9 a\u00f0rir heimamenn hafa veri\u00f0 spur\u00f0ir \u00e1lits \u00e1 \u00feessari \u00e1kv\u00f6r\u00f0un \u00e6\u00f0sta r\u00e1\u00f0sins. \u00deeir sem vilja koma til starfa \u00e1 sta\u00f0num mega \u00fe\u00e1 \u00fe\u00f3knanlegast borga h\u00f3telpr\u00edsa fyrir allan beina og \u00fea\u00f0 ekki af l\u00e6gra taginu, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feetta \u00e1 a\u00f0 ver\u00f0a mikill bisness sem skili f\u00falgum fj\u00e1r. Sumart\u00f3nleikarnir munu \u00fe\u00e1 leggjast af. Kirkjur\u00e1\u00f0 hefur sm\u00e1m saman veri\u00f0 a\u00f0 skera ni\u00f0ur fj\u00e1rframlag til Sumart\u00f3nleikanna og var ekkert beint framlag \u00e1 seinasta sumri. En n\u00fa \u00e1 a\u00f0 \u00fath\u00fdsa \u00feeim alveg.<\/p>\n<p>V\u00edgslubiskupa \u00e1 a\u00f0 leggja ni\u00f0ur \u00ed n\u00faverandi mynd. \u00deetta kemur fram \u00ed frumvarpi til n\u00fdrra \u00fej\u00f3\u00f0kirkjulaga sem liggur fyrir kirkju\u00feingi sem situr \u00feegar \u00feetta er rita\u00f0. Greinarger\u00f0 me\u00f0 frumvarpinu tekur af allan vafa um \u00feessa \u00e6tlan. En ekki a\u00f0eins \u00fea\u00f0. Heldur stendur n\u00fa til a\u00f0 gera sj\u00e1lfan biskup \u00cdslands a\u00f0 \u201eundirkont\u00f3rista\u201c, ekki \u00ed kirkjum\u00e1lar\u00e1\u00f0uneytinu eins og segir \u00ed Kristnihaldi Kiljans, heldur hj\u00e1 kirkjur\u00e1\u00f0i e\u00f0a kirkju\u00feingi. \u00deetta ja\u00f0rar vi\u00f0 a\u00f0 biskupi s\u00e9 steypt af st\u00f3li. Al\u00feingi \u00cdslendinga ver\u00f0ur a\u00f0 hafna \u00feessu \u00e1kv\u00e6\u00f0i frumvarpsins.<\/p>\n<p>Rekstur Sk\u00e1lholtssta\u00f0ar mun hafa veri\u00f0 \u00ed \u00f3lestri og skuldir h\u00f6f\u00f0u safnast upp. En n\u00faverandi v\u00edgslubiskup, sr. Kristj\u00e1n Valur Ing\u00f3lfsson, hefur n\u00e1\u00f0 a\u00f0 sn\u00faa \u00feeirri \u00fer\u00f3un vi\u00f0. \u00dea\u00f0 \u00fearf \u00fev\u00ed ekki a\u00f0 braska me\u00f0 Sk\u00e1lholt til a\u00f0 b\u00e6ta fj\u00e1rhag sta\u00f0arins. Hver hefur gefi\u00f0 \u00feessu Kirkjur\u00e1\u00f0i heimild til a\u00f0 setja Sk\u00e1lholt undir Mammon? Samr\u00e6mist \u00fea\u00f0 skilm\u00e1lum gjafar r\u00edkisins? Stj\u00f3rnv\u00f6ld ver\u00f0a a\u00f0 svara \u00fev\u00ed. Er \u00fe\u00e1 \u00f3talin s\u00fa vanvir\u00f0a sem \u00f6llum \u00feeim er s\u00fdnd sem hafa lagt l\u00edf sitt og s\u00e1l til endurreisnar Sk\u00e1lholts.<\/p>\n<p><em>Mala domestica maiora sunt lacrimis<\/em> var\u00f0 Brynj\u00f3lfi Sk\u00e1lholtsbiskup a\u00f0 or\u00f0i um harmas\u00f6gu s\u00edna og sinna. N\u00fa dugar ekki harmagr\u00e1tur heldur ver\u00f0ur a\u00f0 skera upp her\u00f6r gegn atl\u00f6gunni a\u00f0 Sk\u00e1lholti, einum \u00feeirra h\u00f6fu\u00f0sta\u00f0a sem geyma okkar \u00fej\u00f3\u00f0ars\u00e1l a\u00f0 fornu og n\u00fdju. \u00dea\u00f0 \u00e1 enginn a\u00f0 geta r\u00e1\u00f0skast me\u00f0 Sk\u00e1lholt me\u00f0 \u00feessum h\u00e6tti, ekki frekar en \u00deingvelli. Sk\u00e1lholt er \u00fej\u00f3\u00f0areign \u2013 eins og \u00deingvellir.<\/p>\n<p align=\"right\"><em>H\u00f6fundur er ekkill eftir Helgu Ing\u00f3lfsd\u00f3ttur<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[Birtist \u00ed Morgunbla\u00f0inu 19. n\u00f3vember 2013] \u00deorkell Helgason: Uppbygging Sk\u00e1lholt var \u00ed raun h\u00f6fu\u00f0sta\u00f0ur landsins um aldir. S\u00ed\u00f0an halla\u00f0i undan f\u00e6ti og um mi\u00f0ja s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld var \u00fear or\u00f0i\u00f0 l\u00edtt meira en stekkur. En \u00fe\u00e1 spratt upp hreyfing um endurreisn sta\u00f0arins en fyrir henni st\u00f3\u00f0 einn mesti kirkjuh\u00f6f\u00f0ingi seinustu aldar, sr. Sigurbj\u00f6rn Einarsson biskup. Allt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[27,59,37,76],"class_list":["post-2027","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eigin-vefsida","tag-morgunbladid","tag-skalholt","tag-thjodkirkjan","tag-thorlaksbud"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2027","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2027"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2027\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2034,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2027\/revisions\/2034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2027"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2027"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2027"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}