{"id":2040,"date":"2014-08-03T22:20:00","date_gmt":"2014-08-03T22:20:00","guid":{"rendered":"http:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=2040"},"modified":"2014-08-03T22:20:43","modified_gmt":"2014-08-03T22:20:43","slug":"sklholtsht","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=2040","title":{"rendered":"Sk&aacute;lholtsh&aacute;t&iacute;&eth;"},"content":{"rendered":"<p><em>[Birtist \u00ed Morgunbla\u00f0inu 19. j\u00fal\u00ed 2014.]<\/em><\/p>\n<p><em>Eftir Ei\u00f0 Svanberg Gu\u00f0nason, H\u00f6r\u00f0 H. Bjarnason, J\u00f3n H\u00e1kon Magn\u00fasson, Ormar \u00de\u00f3r Gu\u00f0mundsson, \u00deorkel Helgason og Vilhj\u00e1lm Bjarnason<\/em><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.mbl.is\/myndir\/gagnasafn\/2014\/07\/19\/G7JSMIJN.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px; border: 0px;\" title=\"clip_image002\" src=\"https:\/\/thorkellhelgason.is\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/clip_image002.jpg\" alt=\"clip_image002\" width=\"244\" height=\"174\" border=\"0\" \/><\/a><\/p>\n<p>Sk\u00e1lholtskirkja, \u2014 Morgunbla\u00f0i\u00f0\/Brynjar Gauti<\/p>\n<p><em>&#8222;Kirkjan er klettur sem skal ver\u00f0a manninum lei\u00f0arlj\u00f3s. \u00c1 hana skal ekkert skyggja.&#8220;<\/em><\/p>\n<p>\u00cdsland er l\u00edklega eina landi\u00f0 \u00ed ver\u00f6ldinni \u00fear sem kristni hefur veri\u00f0 fr\u00e1 upphafi bygg\u00f0ar. Ef til vill voru h\u00e9r \u00ed landi \u00edrskir einsetumenn sem i\u00f0ku\u00f0u tr\u00fa s\u00edna h\u00e9r fyrir landn\u00e1m og einnig voru nokkrir landn\u00e1msmenn kristnir. Svo var \u00fea\u00f0 \u00e1ri\u00f0 999 a\u00f0 lei\u00f0togi hei\u00f0inna, \u00deorgeir l\u00f6gs\u00f6guma\u00f0ur, \u00farskur\u00f0a\u00f0i a\u00f0 einn si\u00f0ur skyldi vera l\u00f6gtekinn, \u00ed \u00fe\u00e1gu \u00fej\u00f3\u00f0areiningar.<\/p>\n<p>Fyrir kristnum m\u00f6nnum \u00e1 \u00feessari \u00f6rlagastundu f\u00f3ru Gissur hv\u00edti og S\u00ed\u00f0u-Hallur. \u00cdsleifur sonur Gissurar hv\u00edta var\u00f0 biskup og settist a\u00f0 \u00e1 \u00e6ttararfleif\u00f0 sinni \u00ed Sk\u00e1lholt. Sk\u00e1lholt var\u00f0 strax menningarsetur og \u00fear h\u00f3fst sk\u00f3lahald. Me\u00f0al nemenda \u00cdsleifs var J\u00f3n helgi \u00d6gmundsson, H\u00f3labiskup. \u00c1vallt s\u00ed\u00f0an hefur Sk\u00e1lholt veri\u00f0 athvarf kristni, menningar og lista.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3 var\u00f0 Sk\u00e1lholt um skei\u00f0 f\u00f3rnarlamb ni\u00f0url\u00e6gingar vegna \u00feeirra hall\u00e6ra, sem ur\u00f0u \u00ed kj\u00f6lfar m\u00f3\u00f0uhar\u00f0inda. Biskupsst\u00f3ll og sk\u00f3lahald l\u00f6g\u00f0ust af \u00ed Sk\u00e1lholti \u00e1ri\u00f0 1801 en biskupsst\u00f3ll lag\u00f0ist af \u00e1 H\u00f3lum \u00e1ri\u00f0 1798. \u00de\u00e1 var risin steinkirkja s\u00fa er enn stendur \u00e1 H\u00f3lum en allt var hruni\u00f0 \u00ed Sk\u00e1lholti.<\/p>\n<p>Sk\u00e1lholt var ekki gleymt \u00ed huga \u00fej\u00f3\u00f0arinnar. \u00c1ri\u00f0 1948 var Sk\u00e1lholtsf\u00e9lagi\u00f0 stofna\u00f0. F\u00e9lagi\u00f0 haf\u00f0i \u00fea\u00f0 a\u00f0 markmi\u00f0i a\u00f0 endurreisa vir\u00f0ingu Sk\u00e1lholts \u00ed minningu gu\u00f0skristni \u00ed landinu. 15 \u00e1rum s\u00ed\u00f0ar var d\u00f3mkirkjan sem n\u00fa stendur v\u00edg\u00f0. Kirkjan er s\u00fa t\u00f3lfta \u00e1 sta\u00f0num.<\/p>\n<p>V\u00edgsla kirkjunnar var ekki a\u00f0eins kirkjuv\u00edgsla, h\u00fan var t\u00e1kn \u00feess a\u00f0 \u00cdsland var risi\u00f0 \u00far \u00f6skust\u00f3 M\u00f3\u00f0uhar\u00f0inda.<\/p>\n<p>Kirkjan er n\u00fa fri\u00f0u\u00f0 sem eitt h\u00f6fu\u00f0dj\u00e1sn byggingalistar \u00e1 tuttugustu \u00f6ld. Um fri\u00f0unina segir: \u201e\u00cd \u00fatf\u00e6rslu sinni \u00e1 Sk\u00e1lholtskirkju haf\u00f0i H\u00f6r\u00f0ur [Bjarnason] hli\u00f0sj\u00f3n af Brynj\u00f3lfskirkju sem st\u00f3\u00f0 \u00ed Sk\u00e1lholti fr\u00e1 1650 til 1807, krossl\u00f6gu\u00f0, me\u00f0 \u00feverskipi og hli\u00f0arskipum. H\u00fan er einstaklega gl\u00e6sileg \u00ed s\u00ednum einfaldleika og l\u00e1tleysi.\u201c<\/p>\n<p>Til hli\u00f0ar vi\u00f0 kirkjuna stendur Sk\u00e1lholtssk\u00f3li sem einnig er fri\u00f0a\u00f0ur. Um sk\u00f3lann segir \u00ed fri\u00f0uninni: \u201eVi\u00f0 h\u00f6nnun Sk\u00e1lholtssk\u00f3la h\u00f6f\u00f0u arkitektarnir [Manfre\u00f0 Vilhj\u00e1lmsson og \u00deorvaldur S. \u00deorvaldsson] fyrri t\u00ed\u00f0a \u00feorpsmynd \u00ed Sk\u00e1lholti \u00ed huga. Byggingunni er skipt upp \u00ed minni h\u00fas me\u00f0 tengigangi og til a\u00f0 \u00e1r\u00e9tta mikilv\u00e6gi samr\u00e6mis \u00ed byggingum \u00ed Sk\u00e1lholti var sk\u00f3linn haf\u00f0ur \u00ed s\u00f6mu litum og kirkjan.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd t\u00e1knhyggju Sk\u00e1lholts er einfaldleikinn \u00ed fyrirr\u00fami. Vissulega ver\u00f0ur s\u00f3larlj\u00f3si\u00f0 margbreytilegt \u00feegar \u00fea\u00f0 sk\u00edn um glugga Ger\u00f0ar Helgad\u00f3ttur. \u00deannig er einnig um kristmynd N\u00ednu Tryggvad\u00f3ttur fyrir altari kirkjunnar. Myndin vekur hugrenningar hj\u00e1 \u00feeim er hennar nj\u00f3ta.<\/p>\n<p>\u00cd fri\u00f0uninni segir um verk \u00feeirra: \u201eA\u00f0 innan er kirkjan einnig l\u00e1tlaus og einf\u00f6ld og \u00fev\u00ed nj\u00f3ta steindir gluggar Ger\u00f0ar Helgad\u00f3ttur s\u00edn afar vel. \u00cd kirkjunni er miki\u00f0 af listaverkum en ein helsta pr\u00fd\u00f0i hennar ver\u00f0ur \u00fe\u00f3 a\u00f0 teljast m\u00f3sa\u00edkmynd N\u00ednu Tryggvad\u00f3ttur sem er \u00ed k\u00f3rnum.\u201c<\/p>\n<p>\u00deegar kirkjan var risin af grunni f\u00f3ru \u00feeir hei\u00f0ursmenn sem h\u00f6f\u00f0u veg og vanda af verkefninu, herra Sigurbj\u00f6rn Einarsson biskup og H\u00f6r\u00f0ur Bjarnason h\u00fasameistari, til Sk\u00e1lholts. Biskup \u00e1m\u00e1lga\u00f0i \u00fea\u00f0 vi\u00f0 h\u00fasameistara a\u00f0 reistur skyldi gar\u00f0ur umhverfis kirkjuna. H\u00fasameistari taldi \u00fea\u00f0 af og fr\u00e1, kirkjan stendur \u00e1 h\u00e6\u00f0 og umhverfis hana skal ekkert standa sem skyggir \u00e1 hana. Kirkjan er klettur sem skal ver\u00f0a manninum lei\u00f0arlj\u00f3s. \u00c1 hana skal ekkert skyggja. \u00c1 \u00feetta f\u00e9llst biskup strax. \u00dev\u00ed hefur ekkert veri\u00f0 gr\u00f3\u00f0ursett umhverfis kirkjuna og allir legsteinar \u00ed kirkjugar\u00f0inum liggja vi\u00f0 moldu.<\/p>\n<p>\u00deannig hefur Sk\u00e1lholtskirkja \u00f6\u00f0last vir\u00f0ingarsess \u00ed huga \u00fej\u00f3\u00f0arinnar \u00ed einfaldleika s\u00ednum. Sk\u00e1lholtskirkja og Sk\u00e1lholtssk\u00f3li eru menningarsetur \u00fear sem kristni, fr\u00e6\u00f0imennska og t\u00f3nlist eru \u00ed \u00f6ndvegi.<\/p>\n<p>En svo gerast \u00f3sk\u00f6pin \u00ed einkaframkv\u00e6md. \u00dea\u00f0 er reist h\u00fas hornskakkt \u00e1 kirkjuna. H\u00fasi\u00f0 er \u00e1n tilgangs, kalla\u00f0 tilg\u00e1tuh\u00fas en \u00e1n tilg\u00e1tu. Kennt \u00deorl\u00e1ki \u00e1n nokkurra tengsla vi\u00f0 heilagan \u00deorl\u00e1k. Um fri\u00f0un bygginga \u00ed Sk\u00e1lholti segir: \u201eFri\u00f0unin n\u00e6r til innra og ytra byr\u00f0is Sk\u00e1lholtskirkju, ytra byr\u00f0is Sk\u00e1lholtssk\u00f3la auk n\u00e1nasta umhverfis a\u00f0 undanskilinni yfirbyggingu yfir fri\u00f0l\u00fdstar fornleifar \u00deorl\u00e1ksb\u00fa\u00f0ar.\u201c<\/p>\n<p>\u00deorl\u00e1ksb\u00fa\u00f0 hin n\u00fdja n\u00fdtur \u00fev\u00ed ekki fri\u00f0unar. Auk \u00feess er h\u00fan illilega \u00e1 skj\u00f6n vi\u00f0 byggingarst\u00edl og yfirbrag\u00f0 \u00feeirra bygginga sem eru fri\u00f0a\u00f0ar. \u00dev\u00ed er nau\u00f0synlegt a\u00f0 h\u00fasi\u00f0 ver\u00f0i flutt og fundinn sta\u00f0ur \u00fear sem \u00fea\u00f0 spillir ekki heilsteyptu yfirbrag\u00f0i Sk\u00e1lholtssta\u00f0ar.<\/p>\n<p>Gle\u00f0ilega Sk\u00e1lholtsh\u00e1t\u00ed\u00f0.<\/p>\n<p><em>Ei\u00f0ur er fv. stj\u00f3rnm\u00e1lama\u00f0ur, H\u00f6r\u00f0ur er fv. sendiherra, J\u00f3n H\u00e1kon var framkv\u00e6mdastj\u00f3ri, Ormar \u00de\u00f3r er arkitekt, \u00deorkell er pr\u00f3f. emeritus, Vilhj\u00e1lmur er al\u00feingisma\u00f0ur.<\/em><\/p>\n<p><em>[J\u00f3n H\u00e1kon anda\u00f0ist deginum fyrir birtingu \u00feessarar greinar.]<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[Birtist \u00ed Morgunbla\u00f0inu 19. j\u00fal\u00ed 2014.] Eftir Ei\u00f0 Svanberg Gu\u00f0nason, H\u00f6r\u00f0 H. Bjarnason, J\u00f3n H\u00e1kon Magn\u00fasson, Ormar \u00de\u00f3r Gu\u00f0mundsson, \u00deorkel Helgason og Vilhj\u00e1lm Bjarnason Sk\u00e1lholtskirkja, \u2014 Morgunbla\u00f0i\u00f0\/Brynjar Gauti &#8222;Kirkjan er klettur sem skal ver\u00f0a manninum lei\u00f0arlj\u00f3s. \u00c1 hana skal ekkert skyggja.&#8220; \u00cdsland er l\u00edklega eina landi\u00f0 \u00ed ver\u00f6ldinni \u00fear sem kristni hefur veri\u00f0 fr\u00e1 upphafi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[27,59,37,76],"class_list":["post-2040","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eigin-vefsida","tag-morgunbladid","tag-skalholt","tag-thjodkirkjan","tag-thorlaksbud"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2040","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2040"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2040\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2042,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2040\/revisions\/2042"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2040"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2040"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2040"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}