{"id":2102,"date":"2015-01-27T12:34:21","date_gmt":"2015-01-27T12:34:21","guid":{"rendered":"http:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=2102"},"modified":"2024-01-07T12:55:17","modified_gmt":"2024-01-07T12:55:17","slug":"umbaetur-a-kosningakerfinu-i-jofnun-atkvaedavaegis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=2102","title":{"rendered":"Umb\u00e6tur \u00e1 kosningakerfinu: I.\tJ\u00f6fnun atkv\u00e6\u00f0av\u00e6gis"},"content":{"rendered":"<p>Pistill \u00feessi,\u00a0<a href=\"https:\/\/thorkellhelgason.is\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Umb\u00e6tur-\u00e1-kosningakerfinu-J\u00f6fnun-atkv\u00e6\u00f0av\u00e6gis.pdf\">Umb\u00e6tur \u00e1 kosningakerfinu: I. J\u00f6fnun atkv\u00e6\u00f0av\u00e6gis<\/a>, er s\u00e1 fyrsti fj\u00f6gurra efnispistla um umb\u00e6tur \u00e1 kosningakerfinu sem koma \u00ed kj\u00f6lfar yfirlitsgreinar um vi\u00f0fangsefni\u00f0. Greinarnar er a\u00f0 finna \u00ed einni heild \u00ed hausthefti 2014 af ritinu <em>Stj\u00f3rnm\u00e1l og stj\u00f3rns\u00fdsla.<\/em><\/p>\n<p>\u00c9g vek s\u00e9rstaklega athygli \u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed pistlinum a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekkert \u00fev\u00ed til fyrirst\u00f6\u00f0u a\u00f0 jafna atkv\u00e6\u00f0av\u00e6gi\u00f0 a\u00f0 fullu me\u00f0 lagabreytingu einni. Til \u00feess \u00fearf ekki breytingu \u00e1 stj\u00f3rnarkr\u00e1. Hitt er anna\u00f0 m\u00e1l a\u00f0 Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 taldi \u00fea\u00f0 tryggara a\u00f0 ekki s\u00e9 a\u00f0eins heimilt a\u00f0 gera \u00f6llum kj\u00f3sendum jafnt undir h\u00f6f\u00f0i, heldur skuli\u00a0\u00fea\u00f0 vera stj\u00f3rnarskr\u00e1rbundin skylda.<\/p>\n<p>Upphaf pistilsins er \u00feannig:<\/p>\n<p>Alkunna er a\u00f0 kj\u00f3sendur hafa mismiki\u00f0 atkv\u00e6\u00f0av\u00e6gi eftir \u00fev\u00ed \u00ed hva\u00f0a kj\u00f6rd\u00e6mi \u00feeir b\u00faa. Eins og viki\u00f0 er a\u00f0 \u00ed inngangi hefur svo veri\u00f0 alla t\u00ed\u00f0, a.m.k. fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 fyrst var kosi\u00f0 til l\u00f6ggjafar\u00feings 1874. Ekki er \u00fe\u00f3 einhl\u00edtt hvernig sl\u00edkt misv\u00e6gi skal m\u00e6lt. \u00c1 a\u00f0 m\u00e6la \u00fea\u00f0 sem t\u00f6lu kj\u00f3senda a\u00f0 baki hverju kj\u00f6rd\u00e6miss\u00e6ti e\u00f0a a\u00f0 baki hverju \u00feings\u00e6ti sama kj\u00f6rd\u00e6mis hvort sem s\u00e6tin teljast kj\u00f6rd\u00e6mis- e\u00f0a j\u00f6fnunars\u00e6ti? H\u00e6ngurinn vi\u00f0 seinni m\u00e6likvar\u00f0ann er s\u00e1 a\u00f0 \u00fe\u00e1 er s\u00f6gulegur samanbur\u00f0ur \u00f6r\u00f0ugur. Auk hinna kj\u00f6rd\u00e6miskj\u00f6rnu voru framan af l\u00edka konungskj\u00f6rnir \u00feingmenn sem s\u00ed\u00f0an ur\u00f0u a\u00f0 landskj\u00f6rnum, en hvorir tveggja voru \u00f3h\u00e1\u00f0ir kj\u00f6rd\u00e6mum. Fr\u00e1 og me\u00f0 kosningunum 1934 hafa a\u00f0 v\u00edsu allir \u00feingmenn veri\u00f0 tengdir kj\u00f6rd\u00e6mum, en me\u00f0 \u00f3bundnum h\u00e6tti allt til og me\u00f0 kosningunum 1983. Fyrst fr\u00e1 kosningunum 1987 m\u00e1 segja a\u00f0 \u00feingmenn s\u00e9u allir fastbundnir kj\u00f6rd\u00e6mum. S\u00f6gulegt yfirlit er \u00fev\u00ed vart m\u00f6gulegt me\u00f0 \u00f6\u00f0rum h\u00e6tti en \u00feeim a\u00f0 bera a\u00f0eins saman kj\u00f6rd\u00e6miss\u00e6tin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pistill \u00feessi,\u00a0Umb\u00e6tur \u00e1 kosningakerfinu: I. J\u00f6fnun atkv\u00e6\u00f0av\u00e6gis, er s\u00e1 fyrsti fj\u00f6gurra efnispistla um umb\u00e6tur \u00e1 kosningakerfinu sem koma \u00ed kj\u00f6lfar yfirlitsgreinar um vi\u00f0fangsefni\u00f0. Greinarnar er a\u00f0 finna \u00ed einni heild \u00ed hausthefti 2014 af ritinu Stj\u00f3rnm\u00e1l og stj\u00f3rns\u00fdsla. \u00c9g vek s\u00e9rstaklega athygli \u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed pistlinum a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekkert \u00fev\u00ed til fyrirst\u00f6\u00f0u a\u00f0 jafna [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[8,80,81,53,86],"class_list":["post-2102","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eigin-vefsida","tag-althingiskosningar","tag-kosningakerfi","tag-stjornmal-og-stjornsysla","tag-tillogur-stjornlagarads","tag-umbaetur-a-kosningakerfinu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2102","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2102"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2102\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2979,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2102\/revisions\/2979"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2102"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2102"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}