{"id":2429,"date":"2016-03-24T12:01:23","date_gmt":"2016-03-24T12:01:23","guid":{"rendered":"http:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=2429"},"modified":"2024-05-17T10:52:00","modified_gmt":"2024-05-17T10:52:00","slug":"forsetakosningarnar-mega-ekki-verda-markleysa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=2429","title":{"rendered":"Forsetakosningarnar mega ekki ver\u00f0a markleysa"},"content":{"rendered":"<p><em>[Birtist \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu, 23. mars 2016 \u00e1 bls. 19. Einnig \u00e1 vefs\u00ed\u00f0unni <a href=\"http:\/\/www.visir.is\/forsetakosningarnar-mega-ekki-verda-markleysa\/article\/2016160329696\">http:\/\/www.visir.is\/forsetakosningarnar-mega-ekki-verda-markleysa\/article\/2016160329696<\/a> \u00e1samt vi\u00f0b\u00f3t sem athugasemd.]<\/em><\/p>\n<p>Forsetakosningar ver\u00f0a haldnar \u00ed lok j\u00fan\u00ed. \u00deegar hefur \u00e1 annan tug karla og kvenna tilkynnt um frambo\u00f0 og fleiri liggja undir feldi. Einhverjir kunna a\u00f0 heltast \u00far lestinni en engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur g\u00e6tu kj\u00f3sendur \u00feurft a\u00f0 velja \u00e1 milli 10 til 20 frambj\u00f3\u00f0enda. H\u00e6tt er vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 margir f\u00f3rni h\u00f6ndum og l\u00e1ti hj\u00e1 l\u00ed\u00f0a a\u00f0 kj\u00f3sa. Enn verra er a\u00f0 forseti kynni a\u00f0 ver\u00f0a valinn me\u00f0 litlum stu\u00f0ningi kj\u00f3senda, e.t.v. um 15% \u00feeirra sem \u00fe\u00e1tt taka \u00ed kosningunni, og enn l\u00e6gra hlutfalli kosningab\u00e6rra manna.<\/p>\n<p>\u00c1kv\u00e6\u00f0i stj\u00f3rnarskr\u00e1rinnar m\u00e6la fyrir um a\u00f0 \u201e[s]\u00e1, sem flest f\u00e6r atkv\u00e6\u00f0i [&#8230;] er r\u00e9tt kj\u00f6rinn forseti.\u201c L\u00f6gin, sem \u00fatf\u00e6ra \u00feetta n\u00e1nar, veita kj\u00f3sendum \u00fea\u00f0 verkf\u00e6ri eitt a\u00f0 merkja me\u00f0 einum krossi. \u00deessi a\u00f0fer\u00f0 kallast meirihlutakosning \u2013 sem getur reynst hreinasta \u00f6fugm\u00e6li. Margoft hefur veri\u00f0 bent \u00e1 nau\u00f0syn \u00feess a\u00f0 breyta \u00e1kv\u00e6\u00f0unum og taka upp a\u00f0fer\u00f0 sem geri \u00fea\u00f0 l\u00edklegt a\u00f0 kj\u00f6rinn forseti nj\u00f3ti stu\u00f0nings meirihluta kj\u00f3senda. Greinarh\u00f6fundur hefur skrifa\u00f0 um \u00feetta bla\u00f0agreinar og sent stj\u00f3rnarskr\u00e1rnefnd \u00feeirri sem skipu\u00f0 var 2005 \u00edtarlegt erindi \u00fear um. Og vitaskuld t\u00f3k stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i\u00f0, sem starfa\u00f0i sumari\u00f0 2011, \u00e1 m\u00e1linu \u2013 en ekkert hefur gerst.<\/p>\n<p><u>Hva\u00f0 er til r\u00e1\u00f0a?<\/u><\/p>\n<p><u><\/u>Stj\u00f3rnarskr\u00e1nni ver\u00f0ur vart breytt fyrir kosningarnar. En spyrja m\u00e1 hvort stj\u00f3rnarskr\u00e1r\u00e1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 s\u00e9 svo \u00fer\u00f6ngt a\u00f0 ekki megi kanna hug kj\u00f3senda n\u00e1nar en me\u00f0 einum krossi? A\u00f0 v\u00edsu kemur fram \u00ed umfj\u00f6llun um m\u00e1li\u00f0 \u00e1 Al\u00feingi 1944 a\u00f0 einf\u00f6ld meirihlutakosning hafi \u00fe\u00e1 veri\u00f0 h\u00f6f\u00f0 \u00ed huga enda s\u00e9 \u00fea\u00f0 gert \u00ed trausti \u00feess, eins og segir \u00ed nefndar\u00e1liti, a\u00f0 \u201e\u00fej\u00f3\u00f0inni takist a\u00f0 fylkja s\u00e9r \u00feannig um forsetaefni a\u00f0 atkv\u00e6\u00f0i dreifist eigi \u00far h\u00f3fi fram.\u201c Jafnframt skiptir m\u00e1li a\u00f0 \u00feeir 1.500 me\u00f0m\u00e6lendur, sem krafist er \u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1nni fr\u00e1\u00a0 1944, voru \u00fe\u00e1 r\u00edflega \u00ferefalt h\u00e6rra hlutfall kj\u00f3senda en n\u00fa. \u00dea\u00f0 ver\u00f0ur \u00fev\u00ed a\u00f0 n\u00fdta svigr\u00fam stj\u00f3rnarskr\u00e1rinnar til a\u00f0 koma \u00ed veg fyrir a\u00f0 forsetakosningarnar ver\u00f0i markleysa. Enn er t\u00f3m til a\u00f0 breyta kosningal\u00f6gum \u00ed \u00fev\u00ed skyni. Benda m\u00e1 \u00e1 betri a\u00f0fer\u00f0ir sem \u00e6ttu a\u00f0 r\u00famast innan \u00e1kv\u00e6\u00f0a stj\u00f3rnarskr\u00e1rinnar:<\/p>\n<ul>\n<li>Nefna m\u00e1 svokalla\u00f0a sam\u00feykktarkosningu \u00fear sem kj\u00f3sandi f\u00e6r a\u00f0 krossa vi\u00f0 alla \u00fe\u00e1 sem hann treystir til a\u00f0 gegna emb\u00e6ttinu. Allt eins og \u00ed einfaldri meirihlutakosningu n\u00e6r s\u00e1 kj\u00f6ri \u201esem flest f\u00e6r atkv\u00e6\u00f0i\u201c svo a\u00f0 vitna\u00f0 s\u00e9 \u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1r\u00e1kv\u00e6\u00f0i\u00f0. Ranns\u00f3knir benda til \u00feess a\u00f0 \u00ed sam\u00feykktarkosningu veljist s\u00e1 frambj\u00f3\u00f0andi sem einna mest eining r\u00edkir um.<\/li>\n<li>Enn betri er a\u00f0fer\u00f0 a\u00f0al- og varavals. Kj\u00f3sandinn merkir vi\u00f0 \u00feann frambj\u00f3\u00f0anda sem hann helstan k\u00fds, og vi\u00f0 annan til vara. Fyrst eru talin saman atkv\u00e6\u00f0i a\u00f0 a\u00f0alvali kj\u00f3senda. N\u00e1i \u00fe\u00e1 einhver meirihlutafylgi er hann r\u00e9tt kj\u00f6rinn forseti \u00cdslands. Ef ekki, kemur s\u00e1 frambj\u00f3\u00f0andi sem f\u00e6r f\u00e6st a\u00f0alatkv\u00e6\u00f0i ekki lengur til greina. Atkv\u00e6\u00f0i hans f\u00e6rast til hinna frambj\u00f3\u00f0endanna \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 varaval hvers kj\u00f3sanda og \u00fe\u00e1 sem a\u00f0alvalsatkv\u00e6\u00f0i. \u00deetta er svo endurteki\u00f0 \u00fear til fundinn er s\u00e1 eini sem n\u00e6r meirihluta \u00feeirra atkv\u00e6\u00f0a sem enn eru gild. Hann hefur \u00feannig hloti\u00f0 \u201eflest atkv\u00e6\u00f0i\u201c. Lesa m\u00e1 um a\u00f0fer\u00f0ina og langa reynslu af henni \u00e1 \u00cdrlandi \u00e1 vefs\u00ed\u00f0unni <a href=\"https:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=1324.\">thorkellhelgason.is\/?p=.<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>Vitaskuld \u00fearf a\u00f0 gaumg\u00e6fa hvort a\u00f0 ofangreindar a\u00f0fer\u00f0ir s\u00e9u \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 stj\u00f3rnarskr\u00e1. H\u00e6stir\u00e9ttur \u00farskur\u00f0ar um l\u00f6gm\u00e6ti forsetakj\u00f6rs og \u00e6tti \u00fev\u00ed a\u00f0 bera skylda til uppl\u00fdsa Al\u00feingi um stj\u00f3rnarskr\u00e1rl\u00f6gm\u00e6ti r\u00e1\u00f0ger\u00f0ra laga\u00e1kv\u00e6\u00f0a \u00ed \u00feessu efni. Fyrir sl\u00edku er ford\u00e6mi. (Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 t\u00f3k \u00e1 vanda af \u00feessu tagi me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 leggja til skipan L\u00f6gr\u00e9ttu.)<\/p>\n<p>\u00deyki lagabreyting \u00f3f\u00e6r \u00e6ttu \u00a0l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isunnendur a\u00f0 taka sig saman um a\u00f0 efna til vanda\u00f0rar sko\u00f0anak\u00f6nnunar \u00e1 hug kj\u00f3senda til frambj\u00f3\u00f0enda. Best f\u00e6ri \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 kj\u00f3sendur yr\u00f0u spur\u00f0ir b\u00e6\u00f0i um a\u00f0al- og vara\u00f3sk \u00feeirra. Ni\u00f0ursta\u00f0an g\u00e6ti or\u00f0i\u00f0 lei\u00f0beinandi, b\u00e6\u00f0i frambj\u00f3\u00f0endum, sem kynnu a\u00f0 draga sig \u00ed hl\u00e9, en l\u00edka kj\u00f3sendum sem s\u00e6ju hva\u00f0a frambj\u00f3\u00f0endur k\u00e6mu helst til greina. En \u00feetta er \u00ferautalei\u00f0. \u00c6skilegast v\u00e6ri a\u00f0 sj\u00e1lft fyrirkomulag kosninganna v\u00e6ri sl\u00edkt a\u00f0 atkv\u00e6\u00f0i kj\u00f3senda dagi ekki uppi.<\/p>\n<p><em>\u00deorkell Helgason, \u00e1hugama\u00f0ur um b\u00e6tta stj\u00f3rnarskr\u00e1 og sat \u00ed stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i<\/em><\/p>\n<p><u>Ums\u00f6gn \u00e1 vefs\u00ed\u00f0u V\u00edsis<\/u>: http:\/\/www.visir.is\/forsetakosningarnar-mega-ekki-verda-markleysa\/article\/2016160329696<\/p>\n<p>Vi\u00f0 \u00feessa grein m\u00edna ver\u00f0ur a\u00f0 b\u00e6ta \u00fev\u00ed a\u00f0 stj\u00f3rnv\u00f6ld hafa formlega birt augl\u00fdsingu um forsetakosningarnar. \u00dev\u00ed er \u00fea\u00f0 si\u00f0fer\u00f0ilega og ef til vill lagalega erfi\u00f0ara a\u00f0 breyta einhverju \u00ed fyrirkomulagi kosninganna. \u00deetta er eitt af \u00fev\u00ed sem \u00feyrfti a\u00f0 gaumg\u00e6fa s\u00e9 vilji til a\u00f0 breyta l\u00f6gum eins og sem reifa\u00f0 \u00ed grein minni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[Birtist \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu, 23. mars 2016 \u00e1 bls. 19. Einnig \u00e1 vefs\u00ed\u00f0unni http:\/\/www.visir.is\/forsetakosningarnar-mega-ekki-verda-markleysa\/article\/2016160329696 \u00e1samt vi\u00f0b\u00f3t sem athugasemd.] Forsetakosningar ver\u00f0a haldnar \u00ed lok j\u00fan\u00ed. \u00deegar hefur \u00e1 annan tug karla og kvenna tilkynnt um frambo\u00f0 og fleiri liggja undir feldi. Einhverjir kunna a\u00f0 heltast \u00far lestinni en engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur g\u00e6tu kj\u00f3sendur \u00feurft a\u00f0 velja \u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[23,53],"class_list":["post-2429","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eigin-vefsida","tag-forsetinn","tag-tillogur-stjornlagarads"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2429","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2429"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2429\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3003,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2429\/revisions\/3003"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2429"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2429"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2429"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}