{"id":2545,"date":"2017-09-26T09:00:23","date_gmt":"2017-09-26T09:00:23","guid":{"rendered":"http:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=2545"},"modified":"2017-09-26T14:23:59","modified_gmt":"2017-09-26T14:23:59","slug":"aukum-rett-kjosenda-strax","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/?p=2545","title":{"rendered":"Aukum r\u00e9tt kj\u00f3senda strax"},"content":{"rendered":"<p><em>[Grein \u00feessi birtist \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu 26. september 2017]<\/em><\/p>\n<p>Traust \u00e1 stj\u00f3rnm\u00e1lunum hefur veri\u00f0 l\u00edti\u00f0 og er n\u00fa \u00ed l\u00e1gmarki. F\u00f3lki finnst \u00fea\u00f0 vera haft a\u00f0 f\u00edfli, haldi\u00f0 utan vi\u00f0 uppl\u00fdsingar og \u00e1kv\u00f6r\u00f0unart\u00f6ku. Allur \u00feorri kj\u00f3senda vill til d\u00e6mis a\u00f0 n\u00e1tt\u00faruau\u00f0lindir ver\u00f0i l\u00fdstar \u00fej\u00f3\u00f0areign, en \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slunni fyrir n\u00e6r fimm \u00e1rum j\u00e1ttu \u00feessu fj\u00f3rir af hverjum fimm \u00feeirra sem afst\u00f6\u00f0u t\u00f3ku. Svipa\u00f0 var uppi \u00e1 teningnum \u00feegar spurt var hvort menn vildu auki\u00f0 pers\u00f3nukj\u00f6r, jafnt v\u00e6gi atkv\u00e6\u00f0a e\u00f0a m\u00f6guleika \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slum um mikilv\u00e6g m\u00e1l. Um allt \u00feetta \u00feegir gildandi stj\u00f3rnarskr\u00e1 e\u00f0a er alls \u00f3fulln\u00e6gjandi. Ekki b\u00e6tir \u00far sk\u00e1k a\u00f0 stj\u00f3rnarskr\u00e1in er ruglingsleg, ef ekki beinl\u00ednis villandi, t.d. um valdsvi\u00f0 forseta \u00cdslands eins og n\u00faverandi forseti benti r\u00e9ttilega \u00e1 vi\u00f0 setningu Al\u00feingis.<\/p>\n<p>Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0 t\u00f3k \u00e1 \u00feessum m\u00e1lum \u00f6llum og m\u00f6rgum fleirum \u00e1 \u00feann veg a\u00f0 2\/3-hluti \u00feeirra sem t\u00f3ku afst\u00f6\u00f0u l\u00fdstu \u00fev\u00ed yfir a\u00f0 \u00feeir vildu sj\u00e1 n\u00fdja stj\u00f3rnarskr\u00e1 \u00e1 grundvelli tillagna r\u00e1\u00f0sins. En s\u00ed\u00f0an hefur f\u00e1tt gerst. Stj\u00f3rnarskr\u00e1nni ver\u00f0ur ekki breytt fyrir komandi kosningar, en Al\u00feingi \u00fea\u00f0 sem enn situr getur \u00fe\u00f3 s\u00fdnt vi\u00f0leitni \u00ed a\u00f0 auka r\u00e9tt kj\u00f3senda \u00ed kj\u00f6rklefanum.<\/p>\n<p><strong>Breytingar \u00e1 r\u00f6\u00f0 frambj\u00f3\u00f0enda<\/strong><br \/>\nEins og fyrr segir var yfirgn\u00e6fandi stu\u00f0ningur vi\u00f0 auki\u00f0 v\u00e6gi pers\u00f3nukj\u00f6rs \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slunni 2012, enda er \u00fea\u00f0 m\u00f6rgum l\u00edtt a\u00f0 skapi a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 kj\u00f3sa frambj\u00f3\u00f0endur \u00ed kippum \u00e1 listum flokkanna, enda leynist oft misjafn sau\u00f0ur \u00ed m\u00f6rgu f\u00e9. Vald kj\u00f3senda til a\u00f0 hafa \u00e1hrif \u00e1 \u00fea\u00f0 hverjir n\u00e1 kj\u00f6ri af listunum var \u00fe\u00f3 talsvert auki\u00f0 me\u00f0 kosningal\u00f6gum sem t\u00f3ku gildi um s\u00ed\u00f0ustu aldam\u00f3t. Kj\u00f3sendur geta umra\u00f0a\u00f0 frambj\u00f3\u00f0endum \u00e1 \u00feeim flokkslistum sem \u00feeir merkja vi\u00f0, n\u00fa e\u00f0a strika\u00f0 \u00fat n\u00f6fn. En \u00fea\u00f0 er eins og \u00feessu s\u00e9 haldi\u00f0 leyndu og kj\u00f3sendum gert erfitt um vik a\u00f0 n\u00fdta \u00feennan r\u00e9tt sinn. Kj\u00f6rse\u00f0illinn sj\u00e1lfur b\u00fd\u00f0ur \u00feessum merkingum kj\u00f3senda ekki heim og yfirv\u00f6ld gefa engar lei\u00f0beiningar fyrir utan gagnsl\u00edtil uppl\u00fdsingaspj\u00f6ld sem hanga einhvers sta\u00f0ar \u00e1 kj\u00f6rst\u00f6\u00f0unum.<\/p>\n<p>Vi\u00f0b\u00fai\u00f0 er a\u00f0 margir viti ekki af m\u00f6guleikunum sem \u00fe\u00f3 eru \u00ed bo\u00f0i e\u00f0a s\u00e9u hr\u00e6ddir vi\u00f0 a\u00f0 \u00f3gilda kj\u00f6rse\u00f0ilinn me\u00f0 merkingum vi\u00f0 frambj\u00f3\u00f0endur. \u00dea\u00f0 v\u00e6ri strax til b\u00f3ta a\u00f0 ferningur til merkinga v\u00e6ri framan vi\u00f0 n\u00f6fn frambj\u00f3\u00f0enda auk \u00feess sem yfirv\u00f6ldum kosningam\u00e1la v\u00e6ri gert skylt a\u00f0 uppl\u00fdsa me\u00f0 afgerandi h\u00e6tti hva\u00f0 kj\u00f3sendur mega gera og hva\u00f0 ekki. \u00dar \u00feessu tvennu v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 b\u00e6ta me\u00f0 einf\u00f6ldum fyrirm\u00e6lum \u00ed l\u00f6gum sem h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 sam\u00feykkja fyrir komandi kosningar.<\/p>\n<p><strong>Kosningabandal\u00f6g<\/strong><br \/>\nEin \u00e1st\u00e6\u00f0a \u00feess a\u00f0 \u00e1hugi \u00e1 kosningum fer dv\u00ednandi er s\u00fa a\u00f0 kj\u00f3sendum finnst \u00feeir oft kj\u00f3sa k\u00f6ttinn \u00ed sekknum. \u00deeir kj\u00f3si flokk, sem lofar \u00fdmsu en fer s\u00ed\u00f0an \u00ed stj\u00f3rnarsamstarf me\u00f0 \u00f6\u00f0rum flokkum \u00f6ndver\u00f0rar sko\u00f0unar og flokkur kj\u00f3sandans \u00e9tur lofor\u00f0in ofan \u00ed sig. Flokkarnir \u00e6ttu a\u00f0 s\u00fdna meira \u00e1 spilin fyrir kosningar um \u00fea\u00f0 me\u00f0 hverjum \u00feeim hugnist a\u00f0 starfa. Ein lei\u00f0 til \u00feess er a\u00f0 flokkar geti spyrt sig saman \u00ed kosningabandal\u00f6g.<\/p>\n<p>Gildandi kosningal\u00f6g heimila stj\u00f3rnm\u00e1lasamt\u00f6kum a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a fram fleiri en einn lista \u00ed sama kj\u00f6rd\u00e6mi. H\u00e6ngurinn er s\u00e1 a\u00f0 listunum er ekki gert jafn h\u00e1tt undir h\u00f6f\u00f0i. \u00deetta kemur strax \u00ed lj\u00f3s \u00ed listamerkingunum sem ver\u00f0a a\u00f0 vera A, AA, AAA o.s.frv., sem t\u00falka m\u00e1 \u00feannig a\u00f0 s\u00e1 fyrst nefndi s\u00e9 a\u00f0allistinn og hinir \u00f3merkilegri. Vi\u00f0 \u00fathlutun \u00feings\u00e6ta eru \u00fe\u00f3 allir listarnir jafn r\u00e9tth\u00e1ir. \u00de\u00e1 heimila l\u00f6gin ekki a\u00f0 einstakir listar kosningabandalags s\u00e9u skr\u00e1\u00f0ir me\u00f0 n\u00f6fnum \u00feeirra flokka sem a\u00f0 \u00feeim standa. Aftur er \u00fea\u00f0 l\u00edti\u00f0 m\u00e1l fyrir Al\u00feingi a\u00f0 b\u00e6ta \u00far \u00feessu. \u00c1vinningurinn g\u00e6ti or\u00f0i\u00f0 s\u00e1 a\u00f0 l\u00ednur yr\u00f0u eitthva\u00f0 lj\u00f3sari fyrir kosningar um \u00fea\u00f0 hva\u00f0a stj\u00f3rnarmynstur k\u00e6mi til greina. Hugsanlega yr\u00f0u ekki fleiri en t.d. \u00ferenn til fern stj\u00f3rnm\u00e1lasamt\u00f6k (einstakir flokkar e\u00f0a bandal\u00f6g \u00feeirra) \u00ed frambo\u00f0i. Eru ekki sumir a\u00f0 kalla eftir st\u00f3rum fylkingum? Hv\u00ed ekki a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a n\u00fa \u00feegar upp \u00e1 \u00feennan m\u00f6guleika?<\/p>\n<p>H\u00e9r hafa veri\u00f0 nefnd tv\u00f6 d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 hvernig veita m\u00e6tti kj\u00f3sendum aukna valm\u00f6guleika og hugsanlega betri yfirs\u00fdn yfir hva\u00f0 kunni a\u00f0 vera \u00ed v\u00e6ndum a\u00f0 kosningum loknum. \u00deessu getur sitjandi \u00feing breytt og \u00fearf ekki til \u00feess aukinn meirihluta eins og skylt er vi\u00f0 breytingar \u00e1 kj\u00f6rd\u00e6mam\u00f6rkum e\u00f0a tilh\u00f6gun \u00e1 \u00fathlutun \u00feings\u00e6ta. Hitt er anna\u00f0 m\u00e1l a\u00f0 kosningal\u00f6g \u00fearf a\u00f0 endursko\u00f0a \u00ed heild sinni, og \u00fea\u00f0 ekki seinna en me\u00f0 n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1. En \u00fea\u00f0 m\u00e1 st\u00edga fyrstu skref strax.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>\u00deorkell Helgason, sat \u00ed stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0i<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[Grein \u00feessi birtist \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu 26. september 2017] Traust \u00e1 stj\u00f3rnm\u00e1lunum hefur veri\u00f0 l\u00edti\u00f0 og er n\u00fa \u00ed l\u00e1gmarki. F\u00f3lki finnst \u00fea\u00f0 vera haft a\u00f0 f\u00edfli, haldi\u00f0 utan vi\u00f0 uppl\u00fdsingar og \u00e1kv\u00f6r\u00f0unart\u00f6ku. Allur \u00feorri kj\u00f3senda vill til d\u00e6mis a\u00f0 n\u00e1tt\u00faruau\u00f0lindir ver\u00f0i l\u00fdstar \u00fej\u00f3\u00f0areign, en \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slunni fyrir n\u00e6r fimm \u00e1rum j\u00e1ttu \u00feessu fj\u00f3rir af hverjum [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[58,8,28,80,25,55,53,86],"class_list":["post-2545","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eigin-vefsida","tag-alm","tag-althingiskosningar","tag-frettabladid","tag-kosningakerfi","tag-personukjor","tag-stjornarskrarmal","tag-tillogur-stjornlagarads","tag-umbaetur-a-kosningakerfinu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2545","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2545"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2545\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2553,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2545\/revisions\/2553"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thorkellhelgason.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}